آيت خدا بر اهل زمين بود و او حقوق بسيار عظيمى بر پيروان مذهب جعفرى دارد ، هم از نظر بيان و قلم و هم از نظر تدريس و تأليف و در فخر و جود او همين بس كه در مجلس شاه خدابنده ، با علماى بزرگ اهل تسنّن به مناظره پرداخت ( آنچنانكه خاطرنشان مىشود ) و آنان را مغلوب و مرعوب براهين خود ساخت و موجب گرايش سلطان به تشيّع گرديد و مناقب و فضايل او قابل احصا نيست » .
و سرانجام محدّث قمّى مىگويد : « هرچه در شأن او بگويم ، بر آن مىمانم كه زيره به كرمان برده باشم » . « 1 »
و در كتاب ديگرش مىگويد : « جمعيت بسيارى از انفاس قدسيّهء او و از بركت كتابهاى او به مذهب تشيّع گرويدند و بعضى از بزرگان او را در عالم خواب ديدهاند كه در نشأهء آخرت در صدر همهء علماى اسلام بوده و گوى سبقت را از همگان ربوده است » . « 2 »
4 - محقق بزرگ حاج « ملا على عليارى » صاحب كتاب « بهجة الامال » ( متوفّى 1327 ق . ) مىگويد :
« علّامهء حلّى ، مفخر علماى برجسته و نامدار و مركز قطب دايرهء اسلام ، آيت خدا در دو جهان و نور خدا در تاريكيهاى زمين و استاد انسانها در همهء ارزشهاى انسانى ، جمال دين و حق ، ابو منصور حسن . . . معروف به علّامهء حلّى است خداوند او را در عاليترين مقامات قرار دهد و باران مواهب و نعمتهايش را بر او بباراند » . « 3 »
5 - « علّامه سيد حسين بن رضا بروجردى » صاحب كتاب « زبدة المقال » ( كه علم رجال به صورت منظوم است ) مىگويد :
و آية اللّه ابن يوسف حسن * سبط مطهّر فريدة الزّمن
علّامة الدّهر جليل قدره * ولد رحمة و عزّ عمره « 4 »
« و آيت خدا ، فرزند يوسف يعنى حسن ، سبط مطهّر كه يگانهء عصر و علّامهء دهر و
هامش
( 1 ) - الكنى و الالقاب ، ج 2 ، از منشورات مكتبة الصدر ، ص 477 - 478 .
( 2 ) - فوائد الرّضويه ، ص 128 .
( 3 ) - بهجة الامال ، ج 3 ، ص 223 .
( 4 ) - همان مدرك ، ص 217 .