گفتار چند نفر از علماى بزرگ شيعه بسنده مىكنيم :
1 - « شيخ قطب الدين محمد شكورى » در كتاب « محبوب القلوب » مىگويد :
« شيخ علّامه ، آيت اللّه فى العالمين جمال ملّت و دين ، حسن بن يوسف بن مطهّر حلّى نگهبان اساس دين و نابودكنندهء آثار دروغپردازان ، ناشر ناموس هدايت و شكنندهء ناقوس ضلالت ، تكميلكنندهء قوانين عقلى و تجديدكنندهء كيان شريعت و مشخّصكنندهء خطّ تشيّع راستين بود » . « 1 »
2 - « شيخ حرّ عاملى » صاحب كتاب « وسائل الشّيعه » ( متوفّى 1104 ه . ق . ) در كتاب « امل الآمل » مىنويسد :
« شيخ علّامه جمال الدّين ابو منصور حسن بن يوسف بن على بن مطهّر فاضل عالم و علّامهء دانشمندان ، محقّق و مدقّق مورد اعتماد و اطمينان ، فقيه ، محدّث ، متكلم ماهر ، بلند مقام ، عظيم الشأن و ارجمند است كه در آگاهى به علوم و فنون مختلف عقلى و نقلى در فضايل و ارزشهاى اخلاقى ، بىنظير مىباشد و فضايل او بيشتر از آن است كه قابل شمارش باشد ، او در محضر درس محقق حلّى و محقّق طوسى ، درس كلام و علوم عقلى را فرا گرفت و نيز از درس بسيارى از علماى اهل تسنّن به فراگيرى علوم پرداخت » . « 2 »
3 - محدث خيبر ( شيخ عبّاس قمّى ) در شأن علّامهء حلّى مىگويد : « آيت اللّه شيخ جمال الدّين ، ابو منصور ، حسن بن سديد الدين ، يوسف بن على بن مطهّر حلّى علّامهء عالم و فخر بنى آدم ، اعظم علماء از نظر شأن و برجستهترين آنان از نظر برهان ، ابر پربار فضيلت ، درياى بىكران علم ، گرد آورندهء علوم و آگاه به فنون ، رئيس علماى شيعه و مروّج مذهب تشيّع و اسلام ، او كه در رشتههاى مختلف علوم به تأليف كتاب پرداخت و كتابهايش در سراسر گيتى منتشر شد و نسيم معطّر آنها در همهجا به وزيدن گرفت ، او كه رياست مذهب تشيّع در معقول و منقول و فروع و اصول ، به وجودش منتهى شد . . . او
هامش
( 1 ) - بهجة الامال ، ج 3 ، ص 233 .
( 2 ) - الشيخ محمد بن الحسن ( الحرّ العاملى ) امل الامال ، ج 2 ، ص 81 .