پرداختند ، برخى أو را نكوهش كردند وبرخى ستايش ، گروهى ديگر نيز لب
فرو بستند وچيزى درباره أو نگفتند . يكى از فقهاى شيعه ( 1 ) كه به فرا گيرى پاره اى
از علم كلام بر أساس رأى اشعرى مشغول بود گفت : واجب است كه از گفتگو
درباره صحابه واختلافهاى آنان زبان نگه داشت وچيزى نگفت ، زيرا أبو المعالي
جوينى گفته كه رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم از اين كار نهى كرده وفرموده است : ( از
مشاجراتى كه ميان ياران من درگرفته بپرهيزيد وبه آنها كار نداشته باشيد ) ،
وفرموده : ( ياران مرا به خودم واگذاريد ، كه اگر يكى از شما به اندازه كوه أحد طلا
انفاق كند به پاى يك چارك ونيم چارك انفاق آنان نمى رسد ) ، وفرموده :
( ياران من مانند ستارگانند ، از هر كدام پيروى كنيد هدايت يابيد ) ، وفرموده :
( بهترين شما مردم قرني هستند كه من در آنم ، سپس مردم قرن بعد ، سپس مردم
قرن بعد ، سپس مردم قرن بعد ) . ودر قرآن نيز مدح وثناى صحابه وتابعين وارد
شده ، وپيامبر صلى الله عليه وآله وسلم فرمود : ( شما چه دانيد ، شايد خداوند به أهل بدر نظر كرده
وفرموده باشد : ( از اين به بعد ) هر چه خواستيد عمل كنيد كه من شما را آمرزيدم ) .
وروايت است كه نزد حسن بصرى سخن از جنگ جمل وصفين به ميان آمد ،
گفت : آنها خونهايى بوده است كه خداوند شمشيرهاى ما را از آن پاك ساخت ،
پس ما زبان خود را بدان نمىآلاييم .
وانگهى آن أحوال از نظر ما پوشيده بوده واخبار آنها از حقايقش بسيار دور
افتاده است ، از اين رو شايسته ما نيست كه در آن گفتگو كنيم ، واگر يكى از آنان
هم به راه خطا رفته لازم است كه شأن رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم را درباره آنها حفظ كرد ،
وشرط مروت آن است كه شأن رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم را درباره همسرش عايشه
وپسر عمه اش زبير ونيز طلحه كه أو را به دست خود محافظت نمود حفظ كرد .
هامش
( 1 ) - منظور غير شيعه امامي است . ( م ) .