درباره حق خويشاوند
حافظ هيثمى گويد : أبو بكر خمس را مانند رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم تقسيم مى كرد جز
آن كه به خويشاوندان رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم چنان كه آن حضرت مى داد ، نمى داد . ( 1 )
طبري گويد : ابن عباس گفته است : سهم خدا وسهم رسول خدا ( از خمس
غنائم ) يكى قرار داده شده وسهمى هم براي خويشاوندان ( رسول خدا ) هست ،
واين دو سهم بايد صرف مخارج أسب وسلاح جنگى شود ، وسهمى هم براي
يتيمان وفقيران ودر راه ماندگان قرار دارد ( 2 ) وبه ديگران نبايد داد . ( 3 )
واز قتادة درباره سهم خويشاوندان پرسيدند ، گفت : آن طعمه رسول
خدا صلى الله عليه وآله وسلم بود وپس از ارتحال پيامبر ، أبو بكر وعمر آن را في سبيل الله قرار دادند
وبه عنوان صدقه بر رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم محسوب داشتند . ( 4 )
حافظ أبو عبيد قاسم بن سلام به سندش از ابن شهاب نقل كرده كه يزيد بن
هرمزبه أو گفت : نجده به ابن عباس نامه نوشت واز سهم خويشاوند پرسيد ،
ابن عباس در پاسخ نوشت : آن سهم ماست ، وعمر ما را فراخواند تا از آن سهم
دختران ما را شوهر دهد وبراي عيال مندان ما خادم گمارد ولى ما نپذيرفتيم
وخواستيم كه همه آن سهم را به ما واگذارد وعمر زير بار نرفت .
ابن هرمز گفت : من آن پاسخ ابن عباس را به نجده نوشتم . ( 5 )
ونيز گويد : عمر بن خطاب گفت : خمس ( غنايم ) عراق به دستم رسيده است ،
هامش
( 1 ) - مجمع الزوائد 5 / 241 .
( 2 ) - يعنى خمس را پنج قسمت مى داند : 1 - سهم خدا ورسول 2 - سهم ذي القربى 3 - سهم يتامى
4 - سهم مساكين 5 - سهم ابن السبيل . ( م )
( 3 ) - تفسير طبري 10 / 6 .
( 4 ) - همان / 7 .
( 5 ) - الأموال / 466 .