( در قيامت ) ما را مى شناسى ؟ فرمود : آرى ، شما سيمايى داريد كه ديگران
ندارند ، با چهره هايى سپيد وروشن از اثر وضو بر من وارد مى شويد ، وگروهى
از شما را از من باز مى دارند ودستشان به من نمى رسد ، من گويم : پروردگارا ،
اينان از ياران منند ! فرشته اى مرا پاسخ دهد وگويد : آيا مى دانى اينان پس از تو
چه حادثه ها آفريدند ) ؟ اين خلاصه رواياتى است كه درباره حوض به روايت
بخارى ومسلم رسيده است .
حال كه اينها را دانستى ، اينك به آنچه از خبر اين أحاديث واسرار آنها بر تو
مى خوانم گوش فرا دار : بدان كه اين أحاديث براي هدفى بالاتر از آنچه مردم
سطحى نگر بي انديشه مى فهمند وارد شده است . بسيارى از امتهاى پيشين در ميان
آنها مصلحانى ظهور كردند وروش آنها اين بود كه دانش را به شكلى زيبا
ومفرح ودل پسند وآب ورنگ دار به آنان عرضه كردند ، مانند كتاب ( كليله
ودمنه ) كه در زمان ما هيچ يك از مدارس عالم در شرق وغرب خالى از آن
نيست وهمه آن را مى خوانند ، وهر كه اين كتاب را بخواند قدرت نويسنده آن را
كه يك فيلسوف هندى است درك مى كند كه چگونه نكات سياسي ، نظام مدنى
وعلوم اجتماعي را در قالب گفتگوى حيوانات مانند گاو وشير ، كبوتر وكلاغ ،
لاك پشت وموش واين گونه حيوانات ريخته است ، كه ظاهر زيباى آن مورد
پسند عامه مردم است وباطن استوار آن هم مايه علم حكما ودانشمندان است .
البتة سخن پيامبر وتعابير آن حضرت بسان بيانات ( كليله ودمنه ) نيست كه
ظاهر آن به كار مردم سطحى ونادان مى خورد وحكما هم مقصود را تنها در
باطن آن مى بينند وظاهر را رها مى كنند زيرا ظاهر آنها مراد نيست چرا كه روشن
است كه حيوانات سخن نمى گويند . آرى هرگز تعابير پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم اين گونه نيست
بلكه هم ظاهر آن حق است وهم باطن آن .
جاهل نام در ويا قوت وشراب شيرين تر از عسل را مى شنود وبدان دلخوش
الإمام علي بن أبي طالب ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 609
مساهمون: حسين استاد ولي
ص٦٠٩