حضرت العياذ بالله ناشى از شك در يك امر ديني نبود بلكه سؤال از چگونگى
زنده كردن مردگان بود تا دانش كامل وهمه جانبه اى بدان پيدا كند ، ومعلوم است
كه علم به كيفيت احياء ، شرط ايمان نيست . دليل اين مطلب سؤال به صيغه
( كيف ) است كه براي سؤال از حال وچگونگى وضع گرديده است . . .
بنابر اين معناى اطمينان همان آرامش دل است از جولان در أطراف
چگونگى زنده كردن مردگان كه با ظهور تصوير ديدنى آن حاصل مى آيد ، ونبود
اين اطمينان منافاة ندارد با حصول ايمان به قدرت كامله خدا بر احياى مردگان ،
ونمى بينم كه ديدن اين كيفيت افزايشى در ايمانى كه از أو مطلوب بوده است
داشته باشد ، بلكه مفيد چيزى بود كه ايمان به آن واجب نبود .
واز همين جا دانسته مى شود كه على - كرم الله وجهه - با گفتن : ( لو كشف الغطاء
ما ازددت يقينا ( اگر پرده ها كنار رود بر ايمان من افزوده نمى شود ) در ايمان
مرتبه اى بالاتر از مرتبه حضرت خليل عليه السلام براي خود اثبات نكرده است ، آن گونه
كه برخى از شيعيان نادان تصور كرده اند . وبسيارى از أصحاب ما چون بر اين
مطلبي كه ما گفتيم واقف نشده اند براي رد اين تو هم كه از سخنان حضرت خليل
وأمير استفاده مى شود كه دومى از أولى برتر است خود را به زحمت افكنده اند ) .
پاسخ : فخر رازي گويد : ( گويند : مراد از اطمينان قلب آن است كه خطوراتى
كه براي استدلال كننده دست مى دهد از قلب أو زايل شود ) . ( 1 ) وعلامه طباطبائى
رحمه الله گويد : ( طمأنينه واطمينان ، آرامش يافتن دل است پس از قلق واضطراب آن ،
وآن از اطمأنت الأرض گرفته شده است ، ارض مطمئنه به زمينى گويند كه در آن
شيب وفرو رفتگى داشته باشد كه آبى كه در آن روان مى شود در آن استقرار
يابد . . . ودرخواست اطمينان قلب در اين آية مطلق است ودلالت دارد كه
هامش
( 1 ) - تفسير كبير 7 / 40 .