نسخ در احكام الهى ، « 1 » جواز زيارت قبور و « 2 » مسألهاى در باب امامت بود . « 3 » او در دوران اقامتش در دربار اولجايتو چندين رساله در موضوعات جدلى نوشت و آنها را به ايلخان اهدا كرد . از جملهء اين رسالات نهج الحق و كشف الصدق ، منهاج الكرامة فى الامامة ، استقصاء النظر فى القضاء و القدر و كشف اليقين فى فضائل امير المؤمنين بود .
شايان ذكر است كه فخر المحققين ، پسر علامه ، در سال 709 كه هنوز جوانى 27 ساله بود ، در دربار قدر و منزلتى بسيار داشت ، گرچه انتصاب او به مدرّسى « مدرسهء سيار » محقق نيست ، امّا رشيدالدين نقل مىكند كه گاهى خود او يا ايلخان از فخر المحققين مىخواستند كه رسالهاى در موضوعات مختلف بنويسد . « 4 »
اطلاع دقيقى در مورد زمان رفتن علامه از دربار در دست نيست . حافظ ابرو نقل مىكند كه در زمان حيات اولجايتو علامه و پسرش اجازه گرفتند كه به حلّه بازگردند . « 5 »
اين خبر موافق نظر گروهى از مورخان است كه نقل كردهاند اولجايتو چون نتوانست مردم ايران و عراق را به مذهب شيعه درآورد خود در زمان حياتش دوباره به مذهب اهل سنت برگشت . « 6 » باوجود اين ، مورخان ايرانى كه كاملا از وضع دربار آگاهى داشتند اين نظر را تأييد نمىكنند . شواهدى كه از تحقيق در مسكوكات بهدست آمده نشان مىدهد كه ابو سعيد ، پسر اولجايتو ، بود كه به مذهب اهل سنت درآمد . « 7 » عباس زرياب استدلال مىكند كه بعد از قتل تاج الدين آوجى در سال 711 نفوذ شيعه رو به كاهش نهاد و اولجايتو از تشيع روىگردان شد . « 8 » شواهد تاريخى موجود چنين نظرى را تأييد نمىكند . بهطورى كه پيش از اين گفته شد روابط علامه با رشيد الدين و ظاهرا اولجايتو نيز حداقل تا سال 712 خوب بود و بعيد است كه رفتن علامه از دربار به علت كمتوجهى اولجايتو به تشيع بر اثر از بين رفتن نفوذ تاج الدين آوجى در دربار باشد . بهعلاوه مفضّل نقل مىكند كه در سال
هامش
( 1 ) - جواب السؤال عن حكمة النسخ فى الاحكام الالهية ، اين رساله از بين رفته است .
( 2 ) - ر . ك : فان اس ، وزير ، 42 .
( 3 ) - قاشانى ، 6 - 93 .
( 4 ) - فان اس وزير ، 44 ، ( 10c) 48 .
( 5 ) - حافظ ابرو ، 103 .
( 6 ) - ابن بطوطه ، 2 : 58 - 61 .
( 7 ) - ر . ك : عزّاوى ، 1 : 409 ؛ ابن كيثر ، 14 : 77 .
( 8 ) - زرياب ، 466 .