تغيير مذهب ايلخان وارد دربار شده بود . علامه در ربيع الاخر سال 709 در شهر سلطانيه « 1 » كه بعدا مركز حكومت اولجايتو شد « 2 » براى تاج الدين عبد الواحد رازى اجازهاى صادر كرد .
علاوه بر اين ، بنابر نقل رشيد الدين ، « 3 » علامه در رجب سال 709 همراه ايلخان به زيارت قبر سلمان فارسى رفت . براساس اين مدرك احتمال مىرود كه علامه در تشرف ايلخان به مذهب جديد مؤثر بوده است .
علامه و پسرش در طول اقامتشان در دربار اغلب به بحثهاى كلامى با ساير علما اشتغال داشتند . شواهدى در دست است كه ايشان در 25 ذى قعده سال 710 به پيشنهاد خود اولجايتو در مناظرهاى مفصل شركت كردند . « 4 » در اين مناظره در باب عزّت فقر نيز بحث شد . « 5 » تذكرهنويسان شيعه در اين مناظرهها علامه را از رقيبان سنّىاش مخصوصا از نظام الدين عبد الملك برتر شمردهاند . « 6 »
علامه ، در زمان اقامتش در دربار رسالة السعديه را به سعد الدين وزير ، كه مخالف رشيد الدين بود ، هديه كرد . اين موجب شگفتى است چون رشيد الدين و علّامه روابطى نيكو با يكديگر داشتند . اختلاف بين رشيد الدين و سعد الدين ظاهرا در سال 710 آغاز شد . « 7 » در 10 شوال 711 سعد الدين به جرم اختلاس به قتل رسيد . « 8 » و در 2 ذى حجه سال 711 تاج الدين آوجى ، دو پسرش و عدهاى ديگر به علت داشتن رابط نزديك با سعد الدين به قتل
هامش
( 1 ) - حسن بن يوسف بن مطهر حلى « اجازة لتاج الدين محمود رازى » در بحار مجلسى ، 107 : 142 .
( 2 ) - قاشانى ، 52 به بعد .
( 3 ) - خواجه رشيد الدين ، « فائدة الزياره » ، فرهنگ ايران زمين 23 ( 1357 ) : 75 .
( 4 ) - ر ك : ى . فان اس ، وزير و عالمان درگاهش ، 44 .J . van Ess , Der wesir und seine Gelehrten ( Abhanlungen fur die Kunde des Morgenlandes , Vol . XLV . 4 Wiwesbaden : Steiner , 1981 ) , 44 .( 5 ) - ر . ك : فان اس ، وزير ، 44 ؛ نيز شمس الدين محمد بن محمود بن آملى ، نفائس الفنون فى عرائس العيون ، ( به اهتمام ابو الحسن شعرانى ، تهران ، 79 - 1377 ) 2 : 259 .
( 6 ) - شوشترى ، 1 : 2 - 571 ؛ نيز حافظ ابرو ، 101 يادداشت 1 ( در ص 103 ) ؛ اما كار نظام الدين احتمالا باعث نارضايتى كامل نبوده است چون تا زمان مرگش در سال 716 عهدهدار مقام قاضى القضاتى بود ( ر . ك :
كتاب حاضر ص 35 . بهعلاوه قاشانى نقل مىكند كه اولجايتو بعد از تشرفش به مذهب شيعه باز هم پيشنهادهاى او را ارج مىنهاد ( قاشانى ، 101 ) .
( 7 ) - همان 109 به بعد ، نيز ر . ك : عزّاوى ، 1 : 418 ؛ غياث الدين خواندمير ، « دستور الوزراء » ( ترجمه حربى امين سليمان در المؤرخ الايرانى الكبير غياث الدين خواندمير ، حربى امين سليمان ، قاهره ، الهيئة المصرية العامة للكتاب ، 1980 ) 373 به بعد ؛ حافظ ابرو ، 97 به بعد .
( 8 ) - قاشانى 114 ؛ اشپولر ، 94 ؛ حافظ ابرو ، 98 .