اينكه مىگويد : شريكان خود را بخوانيد ، بخاطر اين است كه خدا را شريك نيست . ولى آنها گمان ميكردند كه خدا را شريك هست و شرك مىورزيدند .
فَدَعَوْهُمْ فَلَمْ يَسْتَجِيبُوا لَهُمْ
: آنها را ميخوانند ولى پاسخى از آنها نمىشنوند و اجابت نمىشوند .
وَ رَأَوُا الْعَذابَ لَوْ أَنَّهُمْ كانُوا يَهْتَدُونَ
: اگر اهل هدايت بودند ، معتقد مىشدند كه عذاب خدا حق است .
وَ يَوْمَ يُنادِيهِمْ فَيَقُولُ ما ذا أَجَبْتُمُ الْمُرْسَلِينَ
: در روز قيامت خداوند به آنها ندا كرده ، مىگويد : پيامبرانى را كه بسوى شما فرستاده شدند چه جواب داديد ؟
مقصود اين است كه از دعوت آنها چه فهميديد و در مقابل آنها چه عملى انجام داديد ؟
فَعَمِيَتْ عَلَيْهِمُ الْأَنْباءُ يَوْمَئِذٍ
: در آن روز راه جواب بر روى آنها مسدود است و همچون كوران مىمانند .
برخى گويند : يعنى حجت بر آنها تيره شده است . علت اينكه حجت را خبر ناميده ، اين است كه به آن خبر ميدهند . در آن روز در پيشگاه خدا تكلم نميكنند .
زيرا خداوند حجت را از آنها گرفته و زبانشان را از سخن عاجز كرده است . چنان كه مىفرمايد :
فَهُمْ لا يَتَساءَلُونَ
: آنها از يكديگر نمىپرسند كه چگونه جواب دهند و چگونه عذر خواهى كنند ؟
برخى گويند : يعنى از انساب و خويشاونديها كه در دنيا پرسش ميكردند ، پرسش نميكنند .
برخى گويند : يعنى چنان به خود مشغولند كه از حال يكديگر نمىپرسند .
برخى گويند : يعنى از يكديگر نميخواهند كه گناه يكديگر را تحمل كنند .