مىكند كه آنهايى كه به گمان شما شركاء من بودند ، كجايند ؟ آنها كه عذاب بر آنها حتمى شده است مىگويند : اينان كه گمراهشان كرديم ، همچون خود ما گمراهشان كرديم . از آنها در پيشگاه تو تبرى ميجوئيم . آنها ما را پرستش نميكردند . گفته مىشود : شركاء خود را بخوانيد . آنها را ميخوانند ولى اجابتشان نميكنند و عذاب را مىبينند اگر هدايت مىيافتند ( مىفهميدند كه عذاب خدا حق است ) و وى كه آنها را ندا كرده ، گويد : چه جواب پيامبران داديد ؟ آن روز از تشخيص خبرها كورند ( و از دادن جواب عاجز ) و از يكديگر پرسش نميكنند .
لغت :
تمتع : بهره بردن . فرق آن با منفعت اين است كه تمتع در حال است ولى منفعت ممكن است بهره آنى و فورى نباشد .
احضار : حاضر كردن .
زعم : سخن از روى گمان يا علم . به اين جهت است كه داخل در باب « علمت » شده است . شاعر گويد :
فان تزعمينى كنت اجهل فيكم * فانى شريت الحلم عندك بالجهل
اگر گمان ميكنى كه من در بارهء شما جاهلترم ، من حلم را پيش شما به جهل فروختهام .
شأن نزول :
آيهء :
« أَ فَمَنْ وَعَدْناهُ . . . »
در بارهء پيامبر و ابو جهل و بقولى در بارهء على ( ع ) و حمزه و ابو جهل نازل شده است .
برخى گفتهاند : در بارهء عمار و وليد بن مغيره است .
بهتر اين است كه عام باشد .
مقصود :
قبلا بيان كرد كه زينت دنيا به آنها داده شده است . اكنون ميخواهد ميان كسانى كه نعمت دنيا دارند و كسانى كه نعمت آخرت ، فرق بگذارد . مىفرمايد :