« وَ أَنْزَلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً بِقَدَرٍ . . . »
وَ إِنَّا عَلى ذَهابٍ بِهِ لَقادِرُونَ
: ما قادريم كه اين آبها را ببريم و در اين صورت همهء جانداران هلاك خواهند شد . بدينترتيب خداوند عظمت نعمت خود را به سبب نازل كردن آب از آسمان بيان ميدارد .
فَأَنْشَأْنا لَكُمْ بِهِ جَنَّاتٍ مِنْ نَخِيلٍ وَ أَعْنابٍ
: بوسيلهء همين آبها بود كه باغهاى نخل و انگور براى شما ايجاد كرديم تا شما از آنها بهرهمند شويد .
لَكُمْ فِيها فَواكِهُ كَثِيرَةٌ وَ مِنْها تَأْكُلُونَ
: در اين باغها براى شما ميوههاى بسيارى است و از آنها ميخوريد .
علت اينكه از ميان همهء ميوهها فقط خرما و انگور را ذكر مىكند ، اين است كه در حجاز - مدينه و طائف - همين ميوهها بدست مىآمد . از اينرو خداوند نعمتهايى ذكر مىكند كه مردم آنها را بشناسند « 1 » .
نظم آيات :
وجه اتصال اين آيات به قبل اين است كه قبلا نعمتهاى اخروى را كه مخصوص مؤمنين است ، ذكر فرمود . در اين آيات ، ابتدا در بارهء آفرينش انسان سخن گفت .
تا آنها را بدقت وادارد و ترغيبشان كند كه براى رسيدن به نعمتهاى آخرت ، به انجام نيكيها پردازند و چون احوال آخرت را بيان كرده بود ، در بارهء قيامت سخن گفت و نشان داد كه هر كس قادر باشد كه انسان را با اين ساختمان عجيب خلق كند ، قادر است كه پس از متلاشى شدن ، دوباره او را زنده گرداند . پس از آن به بيان قدرت بيكران خداوند پرداخت كه مىتواند از آسمان باران بفرستد و در زمين نگاه دارد و در درياها و رودها و چشمهها تقسيم كند . آن گاه بيان كرد كه مىتواند نعمت آب را از مردم سلب كند . يعنى اين نعمت به ارادهء خداوند در دسترس مردم قرار گرفته است .
هامش
( 1 ) - مناسب است كه بمناسبت مسألهء آفرينش انسان به اين روايت كافى نيز كه قسمتى از آن در اينجا آورده مىشود ، توجه شود . امام رضا ( ع ) فرمود : نطفه چهل روز در رحم است .
آن گاه به مدت چهل روز علقه و به مدت چهل روز مضغه است . همين كه چنين چهار ماهه شد ، دو فرشتهء خلاقه از جانب خداوند مبعوث مىشوند . مىگويند : خدايا چه خلق كنيم ؟ پسر يا دختر ؟
به آنها دستور داده مىشود . . .