اين آيه نشان ميدهد كه عقيدهء نظام كه انسان را همان روح ميداند و عقيدهء معمر كه انسان را چيزى غير قابل تقسيم و غير مادى ميداند ، باطل است .
وَ لَقَدْ خَلَقْنا فَوْقَكُمْ سَبْعَ طَرائِقَ
: بالاى سر شما هفت آسمان آفريدهايم .
هر آسمان يك طريق است . علت اينكه : آسمان را طريق گرفته ، اين است كه آسمانها به يكديگر راه دارند و يكى پس از ديگرى ، روى يكديگر قرار دارند .
برخى گفتهاند : علت اينكه به آسمانها طريق گفته شده اين است كه راه عبور ملائكه است . برخى گفتهاند : منظور از طريق طبقه است . برخى هم گفتهاند : ميان هر آسمان پانصد سال راه است .
وَ ما كُنَّا عَنِ الْخَلْقِ غافِلِينَ
: ما از حال خلق غافل نيستيم . زيرا هفت آسمان بر سر آنها بنا كرديم و خورشيد و ماه و ستارگان را بر سر آنها بر افروختيم .
برخى گويند : يعنى آنها را بيهود نيافريدهايم . بلكه آنها را از روى علم آفريدهايم و بكارها و حالات آنها آگاهيم .
اين آيه دلالت دارد بر اينكه خداوند به همه چيز داناست . بعلاوه اين آيه انسان را از گناه منع و بطاعت ترغيب مىكند .
وَ أَنْزَلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً بِقَدَرٍ
: ما از آسمان ، باندازهء نياز و لزوم باران نازل ميكنيم . نه زياد كه موجب فساد شود و نه كم كه باعث هلاك گردد . بلكه به اندازهء مصلحت .
فَأَسْكَنَّاهُ فِي الْأَرْضِ
: زمين را محل سكونت آب قرار داديم و آب را در زمين گرد آورديم تا مورد استفاده قرار گيرد . مقصود نهرها و چاههاست كه خداوند آب را در آنها قرار ميدهد تا مردم در فصل تابستان كه بارندگى نيست ، از آن استفاده كنند .
برخى گويند : مقصود اين است كه در زمين چشمهها قرار دادهايم .
ابن عباس از پيامبر ( ص ) روايت كرده است كه : خداوند پنج نهر از بهشت جارى كرده است : سيحون كه درياى هند است و جيحون كه درياى بلخ است و دجله و فرات كه هر دو در عراقند و نيل كه در مصر است . اينها را خداوند از يك چشمه نازل كرد و در زمين جارى ساخت . و منافع بسيارى براى مردم در آنها قرار داد . چنان كه ميفرمايد :