وَ الْمُهاجِرِينَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ
: ثروتمندان و توانگران سوگند نخورند - يا كوتاهى نكنند - از كمك كردن به خويشاوندان و مستمندان و هجرت كنندگان در راه خدا .
مسطح هم خويشاوند ابو بكر بود ، هم مستمند بود و هم مهاجر .
وَ لْيَعْفُوا وَ لْيَصْفَحُوا
: بايد از خطاى آنها و گناهانشان در گذرند .
سپس به توانگران مىگويد :
أَ لا تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ
: آيا دوست نميداريد كه خداوند به پاداش عفوتان ، شما را بيامرزد ؟ خداوند آمرزگار و رحيم است .
إِنَّ الَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَناتِ الْغافِلاتِ الْمُؤْمِناتِ لُعِنُوا فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ
:
آنان كه زنان پاكدامن و بىخبر از كارهاى زشت و مؤمن به خدا و رسول را تهمت مىزنند ، در دنيا و آخرت از رحمت خدا دورند . بقولى يعنى : در دنيا و آخرت سزاوار لعنند و بقولى يعنى : در دنيا سزاوار تازيانه و در آخرت سزاوار عذابند .
وَ لَهُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ
: و با اينكه سزاوار لعنند ، گرفتار عذابى بزرگ خواهند شد .
يَوْمَ تَشْهَدُ عَلَيْهِمْ أَلْسِنَتُهُمْ وَ أَيْدِيهِمْ وَ أَرْجُلُهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ
:
اين عذاب بزرگ در آن روزى است كه زبانها به تهمت آنها و ساير اعضاء به معصيت آنها شهادت ميدهند .
در بارهء چگونگى شهادت اعضاء ، چند قول است :
1 - خداوند آنها را چنان مىسازد كه بتوانند نطق كنند .
2 - خداوند آهنگ شهادت را در آنها خلق مىكند . در حقيقت آهنگ و تكلم از خود خداست و مجازاً به اعضاء نسبت داده شده است .
3 - خداوند علامتى در آنها قرار ميدهد كه بمنزلهء سخن گفتن و شهادت دادن است .
اما شهادت زبانها اين است كه گنهكاران وقتى مىبينند انكار براى آنها فايده ندارد ، ناچار اعتراف مىكنند .
اما آيه
« الْيَوْمَ نَخْتِمُ عَلى أَفْواهِهِمْ . . . »
( يس 65 ) ممكن است منظور اين باشد كه