إِنَّ اللَّهَ يُدافِعُ عَنِ الَّذِينَ آمَنُوا
: در اين آيه مؤمنين را بشارت پيروزى داده ، مىفرمايد : خداوند به منظور دفاع از مؤمنين ، غائلهء مشركين را بر طرف مىكند و مؤمنين را يارى ميدهد .
إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ كُلَّ خَوَّانٍ كَفُورٍ
: آنهايى را كه به خدا خيانت كرده ، براى او شريك قرار داده و كفر پيشه كردهاند ، دوست نميدارد .
زجاج گويد : هر كه نام غير خدا را بر قربانيها ببرد ، خائن كفر پيشه است .
پس از بشارت به دفاع و نصرت مؤمنين ، بيان مىكند كه آنها براى جنگ با مشركين از جانب خدا مأذونند .
أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا
: به اين جهت به آنها اذن داده شده ، كه ظلم ديدهاند برنامهء مشركين اذيت و آزار مسلمين بود . روزى نبود كه مجروح يا دست و پا شكستهء مسلمانى نزد پيامبر خدا نيايد و شكايت نكند . اما پيامبر خدا به آنها مىفرمود : صبر كنيد . من مأمور به جنگ نيستم . همين كه بمدينه هجرت كرد ، اين آيه نازل شد و اين اولين آيهاى است كه در بارهء جنگهاى اسلامى نازل شده است .
وَ إِنَّ اللَّهَ عَلى نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ
: آنها را وعدهء پيروزى داده ، مىفرمايد : خدا آنها را يارى مىكند و بر يارى آنها قادر است .
سپس به بيان وضع زندگى آنها پرداخته ، مىفرمايد :
الَّذِينَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيارِهِمْ بِغَيْرِ حَقٍّ إِلَّا أَنْ يَقُولُوا رَبُّنَا اللَّهُ
: آنها كه از مكه اخراج شدند و بمدينه يا حبشه رفتند . اگر مراد رفتن بمدينه باشد ، آيه مدنى است و اگر مراد حبشه باشد ، آيه مكى است . اين اخراج به اين صورت بود كه آنها را بقدرى اذيت كردند و تحت فشار قرار دادند كه ناچار شدند جلاى وطن كنند و اين كار ناحق بود . زيرا مىگفتند : پروردگار ما خداى يكتاست .
امام باقر ( ع ) مىفرمايد : اين آيه در بارهء مهاجرين نازل شده و در بارهء آل محمد ( ص ) نيز جارى است زيرا آنها نيز از وطنشان اخراج و ترسانيده شدند .
وَ لَوْ لا
دَفْعُ اللَّهِ النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَهُدِّمَتْ صَوامِعُ وَ بِيَعٌ وَ صَلَواتٌ وَ مَساجِدُ
: