دهد ، زيرا سجود ، تعظيمى است كه مراتبى دارد و تابع نيت شخص سجده كننده است .
مرتبهء عالى آن عبادت است و مخصوص خداست ، لكن عبادت چنين نيست ، زيرا عبادت ، عبارت از آن خضوع قلبى است كه بالاتر از آن تصور نمىشود . چنين خضوعى مخصوص خداست و براى غير خدا صحيح نيست . اگر هم مراتبى داشته باشد ، تمام مراتب آن به خدا اختصاص دارد . نتيجه اينكه : اگر كسى از روى سهو سجده كند ، تعظيم شمرده نمىشود . همانطورى كه كارهاى ديگر اعضاى بدن نيز احتياج به قصد دارد .
قالَ أَ رَأَيْتَكَ هذَا الَّذِي كَرَّمْتَ عَلَيَّ
: ابليس گفت : پروردگارا ، به من بگو :
چرا آدم را بر من برترى بخشيدهاى ؟ ! با اينكه من از آتش هستم و او از خاك !
لَئِنْ أَخَّرْتَنِ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ لَأَحْتَنِكَنَّ ذُرِّيَّتَهُ إِلَّا قَلِيلًا
: اگر مرگ مرا تا قيامت ، به تأخير افكنى ، فرزندان او را گمراه مىكنم و همچون حيوانات ، آنها را افسار كرده ، بدنبال خود بسوى گناهان مىكشم . گروهى اندك ، كه مورد لطف خاص تو هستند و به درگاه تو اخلاص مىورزند ، در مهار من نخواهند بود .
اين معنى از ابو مسلم است .
ابن عباس گويد : يعنى بر آنها استيلا پيدا مىكنم .
جبائى گويد : يعنى همانطورى كه ملخ ، مزرعه را سراسر مىخورد ، من هم چنان آنها را اغوا كنم كه مستأصل شوند . اين طمع ، شيطان از اين جهت پيدا كرد ، كه خداوند به فرشتگان خبر داده بود كه در روى زمين ، كسى قرار مىدهد كه فساد خواهد كرد .
گويا وى به اين مطلب ، آگاهى يافته بود .
حسن گويد : شيطان آدم را وسوسه كرده و او را ضعيف يافته بود . بنا بر اين فهميده بود كه اولاد آدم از خود او ضعيفتر خواهند بود .
قالَ اذْهَبْ فَمَنْ تَبِعَكَ مِنْهُمْ فَإِنَّ جَهَنَّمَ جَزاؤُكُمْ جَزاءً مَوْفُوراً
:
خداوند ، در حالى شيطان را خوار و خفيف شمرد ، فرمود : برو ، هر كس از اولاد آدم تابع تو شود و سخن ترا بپذيرد ، پاداش خود را بطور كامل و بدون كم و كاست ، از جهنم