امور زندگى شما مىپردازد .
إِنْ يَشَأْ يَرْحَمْكُمْ أَوْ إِنْ يَشَأْ يُعَذِّبْكُمْ
: جبايى گويد : مقصود اين است كه :
خداوند مالك رحمت و عذاب است ، بنا بر اين بايد به او اميدوار بود و از او ترسيد .
حسن گويد : يعنى اگر بخواهد بوسيلهء توبه ، به شما رحم مىكند و اگر بخواهد بوسيلهء اصرار بر معصيت ، شما را عذاب مىكند .
برخى گويند : يعنى اگر بخواهد به شما رحم مىكند و از مكه خارج مىسازد ، تا از آزار و اذيت مشركين خلاص شويد : و اگر بخواهد آنها را بر شما مسلط مىسازد كه شما را عذاب كنند .
برخى گويند : يعنى اگر بخواهد بفضل خويش به شما رحم مىكند و اگر بخواهد بعدل خويش شما را عذاب مىكند .
معناى اخير ، بهتر است .
اكنون ، خطاب به پيامبر كرده ، مىفرمايد :
وَ ما أَرْسَلْناكَ عَلَيْهِمْ وَكِيلًا
: ما ترا موكل آنها نساخته و نگهبان و مراقب اعمال آنها قرار ندادهايم . خواه مؤمن شوند و خواه سرپيچى كنند . مقصود اين است كه تو در مقابل اعمال آنها مؤاخذه نمىشوى ، زيرا ترا فرستادهايم كه آنها را دعوت به ايمان كنى . اگر ترا اجابت كنند ، به نفع خودشان است و اگر اجابت نكنند ، چيزى بر تو نيست ، زيرا سرزنش آن متوجه خود ايشان مىشود .
وَ رَبُّكَ أَعْلَمُ بِمَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
: خداوند به فرشتگان كه در آسمانهايند و پيامبران كه در زمينند . داناتر است . مقصود اين است كه خداوند فرشتگان و انبياء را بخاطر ميل باطنى اختيار نكرده است ، بلكه بخاطر اين است كه به باطن ايشان عالم بوده و آنها را لايق و شايسته ، شناخته است .
برخى گويند : يعنى خداوند به حال مردم داناتر است ، از اينرو آنها را در صورت و روزى و احوال ، مختلف ساخته است . همانطورى پيامبران را نيز بر يكديگر برترى بخشيده است .