آيهء : حال تاكل : در محل نصب و حال مفسدين : حال
لِمَنْ آمَنَ مِنْهُمْ
: بدل از
« لِلَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا »
بدل بعض از كل .
يا صالِحُ ائْتِنا
: همزه وصل اگر ساقط شود ، همزهء دوم تلفظ و الا قلب به ياء مىشود .
مقصود
بدنبال داستان هود ، در باره داستان صالح مىفرمايد :
وَ إِلى ثَمُودَ أَخاهُمْ صالِحاً
: قهرمان اين داستان حضرت صالح است كه خود از اولاد ثمود بود . قبيلهء ثمود ، از اولاد ثمود بن عاثر بن ارم بن سام بن نوح است .
قالَ يا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ ما لَكُمْ مِنْ إِلهٍ غَيْرُهُ
: گفت : اى قوم ، خدا را پرستش كنيد كه جز او خدايى نداريد .
قَدْ جاءَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ
: از جانب پروردگارتان معجزهاى نازل شده كه دليل است بر راستگويى من .
هذِهِ ناقَةُ اللَّهِ لَكُمْ آيَةً
: اين است شتر خدا كه براى شما معجزهاى است . علت اينكه مىگويد : « شتر خدا » تفضيل و تخصيص است . مثل « خانه خدا » سدّى و ابن اسحاق و جماعتى گويند : از اين جهت شتر خدا گفته شده ، كه خداوند آن را بدون واسطه آفريده و دليل بر توحيد و نبوت قرار داده است . اين شتر از سنگى بيرون آمد . گويى اين سنگ همچون حيوانى ماده او را بزاده بود ! يك روز آب وادى را بتمامى مى - نوشيد و بجاى آن بقوم شير مىداد و روز ديگر آب مخصوص قوم بود ، جبائى گويد :
اين شتر ، مالكى جز خدا نداشت ، از اينرو گفته شده است : « شتر خدا » حسن گويد :
شترى بود مثل شتران ديگر ، با اينفرق كه يك روز آب وادى را تمامى مىنوشيد و چيزى به كسى نمىداد .