از آنجا كه آنان اهل شركند ، خداوند از ايشان راضى نمىشود .
قتاده و مجاهد گويند : يعنى آنها مايلند خداوند متعال را از خود خشنود گردانند تا عقوبتى كه دامنگير امتهاى پيشين شد ، دامنگير ايشان نشود . و بقولى :
يعنى طالب فضل الهى در دنيا و خشنودى او در آخرتند . ابن عباس گويد : هر كس كه به قصد حج ، به مكه بيايد ، همين منظور را دارد . ضحاك و ربيع نيز چنين گويند :
اكنون به بررسى يك اختلاف تفسيرى ديگر بپردازيم . بيشتر مفسران گويند :
اين قسمت آيه بوسيله آيه :
« فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ »
( توبه 5 :
مشركان را هر جا يافتيد ، بكشيد ) نسخ شده است . لكن ابن جريج گويد : از اين سوره و از اين آيه ، چيزى نسخ نشده است ، زيرا آغاز جنگ با مشركان ، در ماههاى حرام روا نيست ، جز اينكه آنها جنگ را آغاز كنند . اين مطلب از امام باقر ( ع ) نيز روايت شده است .
حسن نيز چنين گفته است .
ابو مسلم گويد : مقصود كافرانى است كه با پيامبر گرامى اسلام ، پيمان بسته بودند . اين پيمان به قوت خود باقى بود تا وقتى كه سوره برائت نازل گرديد و به حكم :
« فَلا يَقْرَبُوا الْمَسْجِدَ الْحَرامَ بَعْدَ عامِهِمْ هذا »
( توبه 28 : بايد آنها بعد از امسال به مسجد الحرام نزديك نشوند ) آنها نيز از مسجد الحرام منع و طرد شدند .
شعبى و مجاهد و قتاده ضحاك و ابن زيد گويند : از سوره مائده ، تنها همين آيه ، نسخ شده است .
ابن ابى عروبه ، از قتاده نقل كرده است كه : از اين آيه ، از
« وَ لَا الشَّهْرَ الْحَرامَ »
تا
« آمِّينَ الْبَيْتَ الْحَرامَ »
نسخ شده و ناسخ آن
« فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ . . . »
( توبه 5 ) و آيه
« ما كانَ لِلْمُشْرِكِينَ أَنْ يَعْمُرُوا مَساجِدَ اللَّهِ »
( توبه 17 : مشركان را اجازه نيست كه مساجد خدا را آباد كنند ) و آيه :
« إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ فَلا يَقْرَبُوا الْمَسْجِدَ الْحَرامَ بَعْدَ عامِهِمْ هذا »
( توبه 28 : مشركان نجسند . . ) مىباشد . اين همان سالى بود كه على ( ع ) سوره برائت را به مردم مشرك ، اعلام داشت .
ابن ابى نجيح از مجاهد نقل كرده است كه : از اين آيه فقط
« وَ لَا الْقَلائِدَ »