بيان آيه 2
قرائت
شنان : ابن عامر و ابو بكر - از عاصم - و اسماعيل - از نافع - به سكون نون ( در اينجا و در آيه 8 ) و ديگران بفتح نون قرائت كردهاند .
فتح نون بنا بر اين است كه مصدر و بر وزن : ضربان و غليان است و سكون نون نيز بنا بر اين است كه برخى از مصدرها بر اين وزن هستند مثل : ليان . شاعر گويد :
و ما العيش الا ما تلذ و تشتهى * و ان لام فيه ذو الشنان و فنّدا
يعنى : زندگى آن است كه با لذت و شهوت ، در آميخته باشد . اگر چه شخصى كه از آن بد بين است ، ملامت كند .
بنا بر اين شعر ، او لا كلمه به سكون نون و ثانياً بانتقال فتحه به نون و حذف همزه - كه طبق قاعده است - وارد شده است . در هر صورت ، اين اختلاف قرائت ، موجب اختلاف معنى نيست .
ان صدوكم : ابن كثير و ابو عمرو ، بكسر همزه و ديگران بفتح قرائت كردهاند .
كسر همزه ، بنا بر اين است كه « ان » شرطيه باشد . فعل « صدوا » اگر چه لفظاً ماضى است ، لكن از معناى آن ، آينده خواسته شده است . يعنى اگر شما را از مسجد - الحرام ، منع كنند و مثل آنچه در گذشته مرتكب شدند ، تكرار كنند ، كينه آنها شما را به تبه كارى نكشاند . جواب شرط هم بقرنيه « و لا يجرمنكم » حذف شده است . در ادبيات عرب ، گاهى بعد از « ان » فعل ماضى مىآيد : شاعر معروف عرب ، فرزدق گويد :
أ تغضب ان اذنا قتيبة حزّتا * جهاراً و لم تغضب لقتل ابن حازم
يعنى : اگر گوشهاى قتيبه بريده شود ، آشكار خشمگين مىشوى ؟ ! حال آن كه براى قتل ابن حازم ، غضب نكردى ! شاعر ديگر گويد :