بيان آيهء 159
اعراب
ان : حرف نفى . اين حرف بيشتر با « الّا » همراه است . گاهى هم بدون « الا » مىآيد . مثل
« وَ لَقَدْ مَكَّنَّاهُمْ فِيما إِنْ مَكَّنَّاكُمْ »
( احقاف 26 ) زجاج گويد : معناى آيه اين است : « و ما منهم احد الا ليؤمنن به » نظير آيهء :
« وَ إِنْ مِنْكُمْ إِلَّا وارِدُها »
( سوره مريم 71 ) به معناى : « و ما منكم احد الا واردها » و نظير آيهء :
« وَ ما مِنَّا إِلَّا لَهُ مَقامٌ مَعْلُومٌ »
( سوره صافات 164 ) به معناى : « و ما منا احد الا . . . » و نظير اين شعر :
لو قلت ما فى قومها لم تيثم * يفضلها فى حسب و ميسم
به معناى : « ما احد فى قومها . . . » يعنى : اگر بگويى : احدى در قوم او نيست كه گناهى نكرده و در شخصيت و جمال ، با او برابرى كند . . .
كوفيان را در اين موارد عقيده اين است كه از همهء جملات بالا موصول حذف شده است . يعنى : « و ان من اهل الكتاب الا من . . . » لكن بصيريان حذف موصول و بقاى صله را روا ندانند .
مقصود
اكنون خداوند خبر مىدهد از اينكه : احدى از آنها باقى نمىمانند ، جز اينكه به او ايمان خواهند آورد :
وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ
: هيچ يك از اهل كتاب نيست جز اينكه پيش از مرگ به او ايمان خواهد آورد .
اقوال
1 - هر دو ضمير « به . . . موته » به حضرت مسيح بر مىگردند . يعنى همهء يهوديان و مسيحيان ، هنگامى كه خداوند متعال در زمان ظهور مهدى موعود ، مسيح را براى