معلوم خواهد ساخت و امامت و جانشينى از سر گرفته خواهد شد ، تعجببرانگيز نيست كه اين مجموعه ظاهرا به لزوم سامان بخشيدن به اعمال گوناگون جامعه طى دوران غيبت - از جمله امامت نماز جمعه ، جمعآورى و توزيع وجوهات شرعى گوناگون ، و داورى در باب مسائل نظرى و عملى و تفسير آنها ، كه نقش امام [ عليه السّلام ] در تمام اين موارد ، هم حياتى و هم در واقع ، متمايز است - اشارهاى نكرده ، چه رسد به اشارههاى مستقيم به خود غيبت يا عدد 12 به عنوان حدّ نهايى تعداد ائمّه [ عليهم السّلام ] . در اين بين ، وظيفهء فورى برقى ، كه از موالى بود ، و حاميان اشعرىاش در مواجهه با تفرقه بين گروههاى شيعى و دشمنى مستمر مركز با دولت - شهر شيعى قم ، اين بود كه نكات اصلى مربوط به نظر و عمل را - آنگونه كه ائمّه [ عليهم السّلام ] در طول حضورشان در جامعه اظهار داشته بودند - ترسيم كنند .
1881 روايت بصائر - كه در ربع آخر قرن سوم ق / نهم م تهيه شد - آن دسته از روايات محاسن را ، كه شخصيت خاص ائمّه [ عليهم السّلام ] و شيعيانشان ، دانش ائمّه [ عليهم السّلام ] و اهميت تمسّك به ايشان را در مسائل نظرى و عملى ترسيم مىكرد ، بيشتر توضيح مىداد . درحالىكه در اين زمان ، ديگران در قم با [ مسئلهء ] چيستى و مدت غيبت و حدّ نهايى تعداد ائمّه [ عليهم السّلام ] دست و پنجه نرم مىكردند و رواياتى دربارهء هردو موضوع در شهر رايج بود ، صفّار رواياتى را جمعآورى كرد كه ائمّه [ عليهم السّلام ] را داراى علم و قدرتى خارقالعاده - اگر نگوييم معجزهآسا - نشان مىدهند كه از اين حيث ، وارثان پيامبران پيشين [ عليهم السّلام ] و شخص پيامبر [ خدا ، حضرت ] محمّد [ صلّى اللّه عليه و إله ] هستند . اين روايات تأكيد مىكنند كه ائمّه [ عليهم السّلام ] علاوهبر موقعيت خاصى كه خود مؤمنان در اسلام از آن برخوردارند ، از اوضاع و احوال شيعيانشان در ديگر زمانهايى كه در ميان آنها حضور ندارند ، باخبر و نسبت به آنها نگرانند ؛ و سرانجام ، اين روايات به مؤمنان اطمينان مىدهند كه خداوند ، مؤمنان را بدون
دوره شكل گيرى تشيع دوازده امامى (فارسى) — صفحة 452
مساهمون: آندرو جي . نيومن
ص٤٥٢