پژوهش حاضر به اسناد قريب 7599 روايت از 16199 روايت كافى ، يعنى 47 درصد از مجموع روايات پرداخته است . اين روايات تمام روايات دو جلد اصول و جلد هشتم ، يعنى روضه را ، كه در مجموع ، 4380 روايت مىشوند ، به علاوهء 3219 روايت ، يعنى 27 درصد از 11819 روايت پنج جلد فروع را شامل مىشود . از آن 7599 روايت ، دو نفر يعنى على بن ابراهيم قمى و محمّد بن يحيى عطار اشعرى قمى - به ترتيب - 2119 روايت يعنى 28 درصد ، و 1902 روايت يعنى 25 درصد را نقل كردهاند . قمىها از جملهء اين دو نفر به علاوهء حسين بن محمّد اشعرى ( 462 [ روايت ] ) ، احمد بن ادريس اشعرى ( 278 [ روايت ] ) ، چندين تن از خانوادهء برقى ( 548 [ روايت ] ) ، و عدهء [ مرتبط با ] احمد بن محمّد برقى ( 197 [ روايت ] ) ، 5506 روايت از 7599 روايت ، يعنى 4 / 72 درصد از كل روايات را نقل كردهاند . راويان منتسب به رى ، از جمله سهل بن زياد و عدهء [ مرتبط با ] او ( 389 [ روايت ] ) ، على بن محمّد ( 17 [ روايت ] ) و اسدى ( 22 [ روايت ] ) ، 428 روايت ، يعنى 6 / 5 درصد از 7599 روايت را نقل كردهاند . افراد متعدد مذكور روى هم 5924 روايت ، يعنى 78 درصد از 7599 روايت را نقل كردهاند . سه نفر اشعرى مذكور به تنهايى 2642 روايت ، يعنى 35 درصد از 7599 روايت را نقل كردهاند . 1 مجموع 4021 روايتى كه على بن ابراهيم قمى و محمّد بن يحيى نقل كردهاند به تنهايى 53 درصد از 7599 روايت را عرضه مىدارد ، تا آن حد كه روايات كافى نمونهاى گويا از روايات رايج در شهر قم است . در مقام مقايسه [ اسناد كافى ] با اسناد محاسن و بصائر الدرجات ، كه قبلا در قرن سوم ق / نهم م در زمان اقامت موقّت كلينى در قم در حدود اوايل قرن گردآورى شده بود ، [ مىتوان دريافت كه ] تنى چند از راويان قمى ، از جمله اعضايى از نخبگان اجتماعى ، اقتصادى و سياسى اشعرى ، در نقل روايات ائمّه [ عليهم السّلام ] در شهر - به فرض كه در واقع ، غالب نبودند - نقش مهمى را به دست آورده بودند . 2
دوره شكل گيرى تشيع دوازده امامى (فارسى) — صفحة 454
مساهمون: آندرو جي . نيومن
ص٤٥٤