سپاه پيشاپيش ايشان بود جلو هر يك از كاروانهاى حج هودجى بود كه قبهاى آراسته بديباى زربفت بر آن افراشته بود و امير حاج در آن مينشست .
ماوردى گويد امير حاج بايد مراقب ده چيز باشد نخست آنكه مردم بهنگام عزيمت و حركت و نزول فراهم باشند و پراكنده نشوند . دوم آنكه هر طايفه را رهبرى معين كند تا در حركت پيرو او باشند و بهنگام نزول اطراف او فرود آيند و از او دور نشوند . سوم آنكه كاروان اهته رود تا واماندگان بدان توانند رسيد و ضعيفان همراه آن راه توانند سپرد . چهارم آنكه كاروان حج را از راه آسان برد كه آب و آذوقه در آن فراوان باشد و از راه سخت و كم آب نبرد . پنجم آنكه اگر آب كم بود يا آذوقه نبود جستجوى آن كند . ششم آنكه بهنگام حركت و نزول نگهبانان بر كاروان گمارد تا دزدان در مال ايشان طمع نكنند . هفتم آنكه مزاحمان سفر را كه مانع كاروان ميشوند از راه دور كند و اين كار يا بجنگ يا بذل مال باشد . هشتم آنكه اختلافات كاروانيان را فيصله دهد و اين كار را باجبار نكند مگر آنكه دو طرف به حكم او تسليم شوند و او صلاحيت قضا داشته باشد در اين صورت فتوى تواند داد و قضاوت تواند كرد و اگر بشهرى در شدند كه در آنجا قاضى هست او و قاضى توانند حكم دهند و هر يك داد حكم وى نافذ است اما اگر كاروانيان با مردم شهرى اختلاف كنند حكم آن با قاضى شهر است . نهم آنكه آشوبگران قافله را آرام و خائنان را تأديب كند و اين كار از حدود تنبيه بيشتر نباشد . دهم آنكه وقت حركت و مدت سفر را رعايت كند تا كاروان بموقع به حج رسد و از تنگى وقت ناچار بشتاب نشود و چون به ميقات رسيد فرصت احرام بكاروان دهد و اگر وقت باشد كاروان را به مكه برد تا با مكيان به " مواقف " روند و اگر وقت تنگ باشد يكسر بعرفه رود كه مبادا بموقع نرسند و حج فوت شود كه وقت وقوف در عرفه از نيمروز عرفه تا صبحگاه روز قربان است و هر كه در اين مدت بعرفه رسيد حج او مقبول است و اگر تا صبحگاه قربان بعرفه نرسيد حج او فوت شده و بايد بقيه اركان حج را بپايان برد و بتلافى عرفه قربانى
تاريخ الإسلام ( تاريخ سياسى اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 349
مساهمون: حسن ابراهيم حسن
ص٣٤٩