يك نظر بحوادث تاريخ تشيع در دوران تسلط امويان نشان ميدهد كه فاجعه كربلا ( 61 ه ) صف شيعيان را متحد كرد و آنها را براى انتقام خون حسين ع بهيجان آورد و تشيع را كه تا آن روزگار يك نظريه دينى و سياسى بود در دلها نفوذ داد و زمينه را براى بسط و استقرار آن فراهم آورد . مذهب شيعه بعد از حادثه كربلا در ميان ايرانيان كه ميپنداشتند با حسين ع رابطه خويشاوندى دارند نفوذ خارق العاده يافت ميگفتند خلافت پيمبر حق اوست زيرا پاكترين خون عرب و ايرانى در وى بهم آميخته است .
عبد الله بن زبير كه به حكم تقدم اسلام پدر خويش داعيه خلافت بسر داشت پس از حادثه كربلا فرصت را براى انجام مقاصد سياسى خود مناسب شمرد و بدستاويز خونخواهى حسين ع قيام كرد و براى امويان دردسرهاى بسيار فراهم آورد . مختار بن ابو عبيد ثقفى كه طرفدار امامت محمد بن حنفيه فرزند على ع بود نيز از فرصت استفاده كرد و بنام انتقام كربلا سر برداشت گروه توبهكاران يعنى آن دسته از مردم كوفه كه حسين ع را بقيام و سفر عراق تشويق كرده بودند و نامههاى فراوان به دو نوشته بودند و هنگام كار از يارى وى دريغ كرده بودند و از پس قتل وى پشيمان شدند و عنوان توبهكاران را براى خود انتخاب كردند به دو پيوستند و با عبيد الله بن زياد والى اموى عراق كه عامل مؤثر قتل حسين ع بود جنگيدند و او را كشتند و آن جنگها كه متعاقب اين حادثه ميان نيروهاى اموى و نيروى مختار رخ داد و طبعا او را ضعيف كرد به عبد الله بن زبير و برادر او مصعب فرصت داد كه مختار رقيب خطرناك خود را از ميان بردارند و بر عراق و حجاز و مصر مسلط شوند . گرچه امويان بعدها ابن زبير را از ميان برداشتند اما حادثه كربلا براى آنها بسيار گران تمام شد و پيوسته از اين غفلت بزرگ كه اركان دولتشان را متزلزل كرد و از عوامل مؤثر سقوطشان بود اظهار ندامت ميكردند .
خارجيان شيعه
از جمله دستههائى كه بر ضد امويان قيام كردند خارجيان بودند كه نخست از طرفداران على ع بشمار ميرفتند و در جنگ صفين كه فيروزى