تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ الإسلام ( تاريخ سياسى اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 476

مساهمون:

ص٤٧٦
تر نيست . در بناى شهرها نيز از شيوهء مناسب با حالت و تمايلات عربى پيروى ميكردند . اطراف شهر باروى بلند بود تا دفاع از آن آسان باشد ، قبايل از هم جدا بودند و هر قبيله محله و مسجد و بازار و قبرستان جدا داشت ، دروازه‌هاى محكم داشت كه آن را از ديگر محلات جدا ميكرد و نگهبانانى مراقب آن بودند . وقتى شورشى در شهر رخ ميداد دروازه‌ها بسته ميشد و ارتباط محلات از هم ميبريد .

ساختمان بصره

پس از پيروزى قادسيه بصره و كوفه را ساختند از اينرو كه براى اقامت سپاهيان اردوگاهى بايسته بود بروزگار خلافت عمر بسال 16 هجرى عتبة بن - غزوان بنيان بصره را آغاز كرد ، كوفه بدست سعد بن وقاص بنياد گرفت . بصره در آغاز كار بيك دهكده بيشتر از يك شهر شباهت داشت ، نخست در آنجا مسجدى ساختند و پهلوى مسجد دار الاماره بوجود آمد و در اطراف آن هر ناحيه بقبيله‌اى اختصاص يافت كه در آن مسجد و قبرستانى وجود داشت . نخست همه بناها را با چوب و نى ساختند و چون خطر خانه - هاى چوبى معلوم شد بنياد خانه‌هاى خشتى را آغاز كردند و وقتى ثروت آنها زياد شد خانه‌ها را با سنگ و آجر مىساختند . بيست سال از بنياد بصره نگذشته بود كه از مهمترين مراكز دنياى اسلام شد ، بخصوص از لحاظ تجارت اهميت بسيار يافت ، زيرا از راه دريا با هند و چين ارتباط داشت . بيشتر ساكنان بصره از عربهاى شمال بودند و از طايفه مضر و ربيعه ، گروهى از بيگانگان نيز از هند و چين بدانجا آمده بودند و ساكنان بصره را مخلوطى از مردم عرب و غير عرب تشكيل مىداد بدين جهت در بصره زندگانى ادبى نوينى پديد آمد و نهضت علمى اسلام زير نفوذ فلسفه قديم قرار گرفت . عربها نمىتوانستند در " مدائن " پايتخت ايران قديم اقامت گيرند زيرا بسكونت