تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ الإسلام ( تاريخ سياسى اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 469

مساهمون:

ص٤٦٩
زمين دو دينار بود . كودكان و زنان و پيران از جزيه معاف بودند .

خراج در عهد خلفا

روزگار خليفگان دوران عدالت و آسانگيرى بود و ولايتداران در كار وصول جزيه سختگيرى نميكردند و ماليات زمين نيز با رعايت مساحت و بارورى زمين و نوع محصول تعيين ميشد . همه خراج پول نقد نبود قسمتى از آن محصول دريافت ميشد ، ولايتداران براى آنكه خراج وصول شود به كار آبيارى توجه داشتند و سدها را مراقبت ميكردند و بايجاد ترعه‌ها و پلها مىپرداختند و بحفظ آن همت ميگماشتند ، اگر آفتى بمحصول ميرسيد خراج تخفيف مييافت . خليفگان به خويشتن در كار وصول خراج مراقبت ميكردند و با دقت تمام به حساب عاملان خراج ميرسيدند ، دقت و مراقبت عمر در كار عاملان به جائى رسيد كه مقدار اموالشان را پيش از تصدى كار ، معين ميكرد و وقتى دورهء تصدى آنها بپايان مىرسيد به اموال آنها رسيدگى ميكرد و اگر فزون شده بود همه يا بعضى از آن را ميگرفت و به بيت المال ميسپرد مگر آنكه معلوم ميشد عامل وى ، مازاد مال خود را از راههاى مشروع بدست آورده است .

عشر يا حق گمرك

عشر را عمر بر كشتيهائى كه از قلمرو اسلام ميگذشت مقرر داشت عمرو بن عاص بوى نوشت كه بازرگانان مسلمان كه بسرزمين كفار ميروند از آنها عشر دريافت مىشود عمر به دو نوشت : " تو نيز از بازرگانان آنها عشر بگير ، از اهل ذمه نيم عشر دريافت كن و از مسلمانان از هر چهل درهم يك درهم بگير : كمتر از دويست درهم معاف باشد وقتى به دويست درهم رسيد پنج درهم گرفته شود . "

زكات

زكات يا صدقه مالى بود كه از ثروتمندان مسلمان گرفته ميشد ، صدقه در مركز خلافت دفترى خاص داشت و در ساير شهرها نيز شعبه‌هاى آن داير بود ، مسلمانان وظيفه داشتند از اموال نقد خود از طلا و نقره يك ربع عشر بپردازند زكات گوسفندان از چهل تا صد از هر چهل گوسفند يكى بود . پس از آن از صد تا دويست