داشت و عمر ، حطيئه شاعر را زندانى كرد . . . و فرد ديگرى را زندانى كرد . . . به زندان براى تأديب و براى گرفتن حق از كسى كه بدهى خود را نمىپردازد ، نياز است . « 1 »
5 . عطيه مصطفى : زندان به گونهاى كه اكنون مىبينى ، يعنى متهم در جاى تنگى نگهدارى شود ، نبوده است . در زمان پيامبر و ابو بكر چنين چيزى نبوده ، بلكه بدين صورت بوده كه جلوى شخص را مىگرفتند كه نتواند كارى انجام دهد و يا با ديگران اختلاط داشته باشد . شاكى يا وكيل او ، متهم را در خانه يا مسجدى نگه مىداشتند و او را رها نمىكردند كه اسم اين كار « ترسيم » است و پيامبر دستور داد كه طلبكار ملازم بدهكار باشد و او را رها نكند . . . امّا اسيران در حظيرهء مسجد جامع زندانى مىشدند . وقتى در زمان عمر ، رعيت فزونى يافت زندان به وجود آمد كه مجرم در آن زندانى شود و عمر خانهاى در مكه از صفوان به مبلغ چهار هزار درهم خريد و آن را زندان ( زندان سختى ) قرار داد و مجرمان را در آن زندانى كرد . . . . « 2 »
6 . رضوان شافعى : در زمان پيامبر و نيز ابو بكر مكانى مخصوص براى زندان نبود ؛ امّا وقتى در زمان عمر بن خطاب ، پيروان زياد شدند خانهاى در مكه خريد و آن را زندان قرار داد . خانه را از صفوان بن اميه به چهار هزار درهم خريدارى كرد و پيش از آن در مسجد يا دهليز زندانى مىكردند و گفته شده : مكان خاص براى زندان نه در زمان عمر بوده و نه در زمان عثمان ، تا اينكه حضرت على - عليه السلام - زندانى از نى فارسى ساخت و آن را « نافع » ناميد و آن اوّلين زندانى بود كه در اسلام ساخته شد كه آن را سوراخ مىكردند و از آن مىگريختند . سپس زندانى از گل ساخت و نام آن را « مخيّس » گذاشت . « 3 »
7 . شوكانى : در بحر گويد : مستحب است براى تأديب و استيفاى حقوق ، زندان داشته باشد ؛ چون امير المؤمنين على - رضى اللّه عنه - و عمر و عثمان چنين كردند و كسى مخالفتى نكرد و همچنين تازيانه داشته باشند ، چون عمر و عثمان داشتند . « 4 »
8 . ابن حزم : امّا زندان ، همه قبول دارند كه رسول خدا هرگز زندان نداشت . . . . « 5 »
9 . سيّد سابق : ابن قيّم مىگويد : حبس شرعى اين نيست كه در جاى تنگى زندانى كنند ، حبس شرعى اين است كه مانع شخص شوند از اينكه كارى انجام دهد ، در
هامش
( 1 ) . مهذّب ، ج 2 ، ص 294 .
( 2 ) . نظم الحكم بمصر فى عهد الفاطميين ، ص 289 .
( 3 ) . جنايات المتحده ، ص 68 ؛ نك : محلّى ، ج 8 ، ص 373 .
( 4 ) . نيل الاوطار ، ج 7 ، ص 151 .
( 5 ) . محلّى ، ج 9 ، ص 383 .