عالم پوشيده بود و زمانى كه خداوند لازم ديد اين زندگى را براى مردم آشكار نمود . زمان نيز در بعضى از عوالم خود زنده و داراى شعور است . پس وداع با او و مخاطب ساختن او در عالم خودش چه اشكالى دارد ! مهم اين است كه وداع كننده بايد در اظهار غم و اندوه هنگام وداع راستگو باشد ، تا مبادا با دروغ و نفاق - در چنين زمان گرانقدرى - اين ماه را به پايان برساند ، گرچه چنين صداقتى فقط براى كسانى تحقق پيدا مىكند كه با اشتياق و علاقه نه با نارضايتى و زحمت اين ماه را بسر برده باشند .
بطور كلى غم در ماهيت وداع وجود دارد ، و فقط كسى غمگين مىشود كه به همراه وداع كنندهء خود علاقمند باشد و چنين كسى نه تنها با او مخالفت نمىكند ، بلكه آنچه را كه مورد علاقه اوست بجا مىآورد .
بنابراين اگر از آمدن ماه رمضان و روزه و عبادتهاى آن خوشحال باشى و به آن علاقمند بوده و نسبت به انجام اعمالى كه در اين ماه وارد شده ، با توجه و در اين جهت جدى و به كرامت ، فضل و فايدهء آن - آنگونه كه بايد - معتقد باشى ، طبيعى است كه از جدايى آن غمگين شده و بسر آمدن آن براى تو سخت است . و در چنين صورتى اگر بگويى :
« السلام عليك من قرين جلّ قدره موجودا و افجع فراقه مفقودا ، سلام بر تو كه همراهى و وجودت گرانقدر و نبودن و جداييت فاجعه است . » راستگو خواهى بود . و نيز اگر در مناجات با پروردگار خود بگويى :
المراقبات في أعمال السنة (فارسى) — صفحة 327
مساهمون: ابراهيم محدث
ص٣٢٧