در شمال خشب ذو المروه واقع شده ذو المروه در هشت بريدى مدينه است . در آنجا چشمهها و مزارع بسيار داشته و بقايا و آثار آنها تا زمان سمهودى باقى بوده است . بالاى آن بلاكث است و چشمهها و نخلستانى از آن قريش بين ، ذو المروه و خشب است .
در پايين ذو المروه طيخه و حوراء است . از طيخه مجراى طيخ مىجوشد . جبل عثمان ميان ذو المروه و مدينه است و كوه ذهبان ميان آن دو و ذو المروه واقع است . اما طلم نزديك خشب است . چون از بلاد قبليّه سخن گوييم از آن ياد خواهيم كرد . و سقيا الجزل در جنوب ذهبان و مياسر « 1 » نزديك آن است .
قبليّه
ارتفاعات كوهستانى ميان مدينه و ينبع را قبليّه گويند . شريف على در تعريف آن گويد :
كوهى است ميان مدينه و ينبع ، آنچه از آن به سوى ينبع سرازير مىشود غور ناميده شود و آنچه به سوى خشكرودهاى مدينه آيد قبليّه . حد آن از شام است : ميان حتّ و شرف السّياله .
حتّ كوهى است از كوههاى عرك از جهينه . و شرف السّياله زمينى است داراى كوهها و رودها كه حاجيان از آن مىگذرند . « 2 »
اشتهار قبليّه به سبب سريهاى است كه پيامبر با سيصد تن از مهاجرين و انصار به سردارى ابو عبيدة بن جرّاح بر سر يكى از عشاير جهينه فرستاد . مسلمانان در راه ، سخت گرسنه شدند و مجبور به خوردن خبط « 3 » گرديدند از آن رو آن غزوه را غزوة الخبط ناميدند . « 4 » ميان قبليّه و مدينه پنج روز راه است .
در قبليّه معادنى است كه رسول خدا - ص - آنها را به بلال بن حارث مزنى داد و در سندى حدود آن را معين كرد و تصريح كرد كه همهء معادن آن نواحى ؛ از پستى و بلندى و آنچه آشكار است و پنهان ، همه از آن بلال بن حارث است و هر جا از قدس كه براى زراعت
هامش
( 1 ) - ياقوت ، ج 4 ، ص 702 از ابن حبيب .
( 2 ) - ياقوت ، ج 4 ، ص 32 و سمهودى ج 2 ، ص 359 .
( 3 ) - برگ درخت كه در اثر جنباندن درخت فرو ريزد .
( 4 ) - ابن سعد ، ج 11 ، ص 95 .