بكرى « ص » / سمهودى ج 2 « ص »
حورتان / 155 / 296
ظلم / 157 / 272
بواط / 154 / 266
بلده و بليده / 158 / 266
عبود / 1259 / 341 / 394
6 - سمهودى مطالبى از هجرى نقل مىكند ؛ چون بين ( ج 2 ، ص 393 ) اجرد ( ج 2 ، ص 346 ) و قدس ( ج 2 ، ص 359 ) كه در كتاب بكرى موجود نيست .
وسعت معلومات كه هجرى و مواردى كه سمهودى نقل مىكند ، در كليت و تفصيل ، شبيه به مواردى است كه بكرى از سكونى نقل مىكند و تطابق در وسعت و تفصيل ما را به سه فرض مىكشاند :
1 - مؤلّفى كه سمهودى هجرى مىنامد همان است كه بكرى سكونى مىنامد . ولى چيزى كه اين احتمال را ضعيف مىكند اين است كه سمهودى هنگام ذكر غيقه مىگويد :
« سكونى گويد كه آبى است از غفار » ( ج 2 ، ص 354 ) و اين دليل بر اين است كه او راويى را مىشناسد به نام سكونى كه غير از هجرى است و ايجاد رابطه ميان سكون و هجر دشوار است ؛ زيرا سكون قبيلهاى است يمنى كه افراد آن در كوفه و شام و فسطاط زندگى مىكنند و هيچ يك از آنها در هجر ، كه شهر معروفى است در بحرين و بيشتر مردمش از عبد القيس و بكر است ، زندگى نمىكنند و نيز در مآخذ نيامده است كه كسى از افراد سكون در آنجا زيسته باشد .
2 - هجرى غير از سكونى است و هر يك از آنها از منابع قديمىترى روايت مىكنند .
قسمت اول امرى معقول است اما روايت كردن آنها از منبع قديمتر چيزى است كه اگر صحت داشته باشد بايد بتوانيم بدان دست يابيم و حال آن كه سه تن از جغرافيانويسان بزرگ ؛ چون بكرى ، ياقوت و سمهودى ، كه از كتب مهم جغرافيا آگاه بودند ، از آن ياد نكردهاند ؛ يعنى چگونه ممكن است از منبعى ، آن همه نقل كنند ولى نامش را فراموش كرده باشند !
الحجاز في صدر الإسلام ( حجاز در صدر اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 62
مساهمون: صالح أحمد العلي
ص٦٢