بين آن و منا 1530 ذراع است « 1 » و به قول فاكهى مشرف است بر پايين منا .
اما ميل چهارم نزد جمرات سوم است كه پهلوى مسجد خيف است و پانزده ذراع از ميل فاصله دارد .
جمرات ثلاث عبارتند از جمرهء اول و ميانين و سوم . ازرقى در باب وضع اين جمرات در پيش از اسلام ، گفته است كه عمرو بن لحىّ در اين منطقه هفت بت نهاد .
بتى در قرين نهاد ميان مسجد منا و جمرهء اولى بر سر راه .
بتى بر جمرهء اولى نهاد .
بتى در مدعى نهاد .
و بتى بر جمرهء ميانين نهاد .
و بتى بر لبهء وادى نهاد .
بتى بالاى جمرهء بزرگ نهاد .
و بتى هم بر جمرهء بزرگ نهاد . « 2 »
سياق كلام او در اين وصف بر از پى هم بودن مواضع بتان دلالت دارد ؛ زيرا جمرهء اولى به منا نزديكتر است و جمرهء بزرگ همان جمرهء سوم است كه دور تر از همه ، از منا است و در كنا مسجد خيف است از اماكن اين منطقه از قرين ياد كرده و جمرهء اولى و مدعى و لبه وادى و جمرهء بزرگ ، ولى مسافات ميان آنها را ياد نكرده است .
ازرقى گويد جمرهء اولى و ثانيه و جمرة العقبه همچنانكه گويد : جمرهء اولى و جمرهء سفلى و اقرين . « 3 »
نيز گويد كه جمرهء سوم پهلوى مسجد منا است و دومى يا وسطى 305 ذراع از آن دور است و جمرهء عقبه از جمره وسطى 487 ذراع فاصله دارد و از وادى محسر 720 ذراع . پس جمرهء اول همان جمرهء عقبه است كه از ديگران به مزدلفه نزديكتر است و از مسجد منا 792 ذراع دور است و به وادى محسّر نزديك است و در وسط راه بين وادى و قرن الثعالب است .
هامش
( 1 ) - ازرقى ، ج 2 ، ص 149 .
( 2 ) - ازرقى ، ج 1 ، ص 141 .
( 3 ) - ازرقى ، ج 2 ، ص 144 .