ياقوت گويد : غيناء برآمدگى است بر دامنهء ثبير غيناء . اين كوه مشرف است بر مكه همهاش از سنگ است و مانند يك گنبد است . آن را در زمان جاهليت سميراء مىگفتند و قلهاش را ذات القتاده مىخواندند . ثبير غيناء را جبل الزنج نيز مىگويند زيرا سياهان مكه از آنجا هيزم گرد مىآوردند و در آنجا بازى مىكردند . افاعيه كه در ميان دو ثبير جارى است به بطن السّرر مىرسد . غالبا سيلى كه به مكه مىآيد از آنجاست . در چهار ميلى مكه است .
عبد الصمد بن على در آنجا مسجدى بنا كرد . « 1 »
بكرى گويد در بطن السّرر درختى بلند و كشن است كه گويند ؛ در زير آن قبر هفتاد پيغمبر است .
نصع نزديك افيعيّه است . نزديك آن سدهايى است آن سدها را حجّاج براى حبس آب ساخته بود . يكى از آن سه سد كه بزرگتر آنهاست ، سد اثال است در شعب عمرو بن عبد الله بن خالد . « 2 » و دو سد ديگر در طرف راست كسى است كه از شعب عمرو مىآيد ، شعب عمرو ، چنان كه ازرقى مىگويد در منا است و بئر عمرو بن عثمان بن عفّان در آنجاست . اما شعب على ، قلهء ثبير مشرف بر آن است . نزديك جمره عقبه . عرض راه آن 26 ذراع است .
مشهورترين مكان در آنجا مسجد كبش است كه لبابه دخت على بن عبد الله بن عباس آن را ساخته است . « 3 »
مقدسى گويد : مسجد كبش نزديك عقبه است . « 4 » ياقوت گويد عقبه ، گردنهاى است كه رسول خدا در آنجا ميان منا و مكه بيعت گرفته . ميان آن و مكه دو ميل فاصله است و در نزد آن مسجدى است . « 5 »
پهناى راه عقبه 67 ذراع است . راه مفروش است . سيل منا از آن مىگذرد .
در پايين ثبير غيناء قرن الرّباب است . ثنيّة الخضراء قصر محمد بن خالد بن برمك در آنجاست پايينتر از بئر ميمون الحضرمى و قصر خليفه ابو جعفر . « 6 »
هامش
( 1 ) - ازرقى ، ج 2 ، ص 225 .
( 2 ) - ازرقى ، ج 2 ، ص 228 .
( 3 ) - ازرقى ، ج 2 ، ص 141 .
( 4 ) - احسن التقاسيم ، ص 76 .
( 5 ) - ياقوت ، ج 3 ، ص 492 .
( 6 ) - ازرقى ، ج 2 ، ص 225 .