مردم مكه از بىآبى در رنجاند . زبيده فرمان داد تا اين بركه را كه امروز هست ، به نام او بساختند و از حرم رشته آبى به آنجا آوردند ولى اين آب آن قدر نبود كه مردم مكه را سيراب كند . زبيده مهندسان را فرمان داد كه از حلّ به حرم آب آورند . مردم مىگفتند كه اين كار شدنى نيست ، زيرا بايد از تپهها و كوهها بگذرد تا به حرم برسد . سرانجام پس از صرف اموال بسيار و رنج فراوان ، آب به مكه رسيد .
تاريخ مكه تأليف ازرقى
كتاب ازرقى در معرفى اماكن مكه ، ارزش و اعتبارى بسيار دارد . بسيارى از محققان به آن اشارت كردهاند و از او نقل نمودهاند يا به خلاصهاش پرداختهاند .
فاسى دربارهء آن گويد : امام ازرقى و فاكهى را در تحرير و تحصيل فضيلت سبقت است و اين كتاب من از آثار آن دو برگرفته شده و من در شگفتم كه چرا فضلاى مكه بعد از ازرقى ديگر نتوانستهاند اثرى همانند اثر او به وجود آورند . و كتابى در تاريخ مكه پديد نياوردهاند كه شامل شناخت بزرگان آن ديار و واليان و پيشوايان و قضات و خطبا و علماى آن باشد ، آن سان كه بزرگان سلف پديد آوردهاند .
از زمان ازرقى و فاكهى تا اين زمان حدود پانصد و چهل سال مىگذرد و كسى چيزى بر آنچه آن دو تصنيف كردهاند نيفزوده است . و نيز گويد نمىشناسم كسى را كه در تاريخ مكه كتابى تصنيف كرده باشد مگر ازرقى و فاكهى و شريف . اين شريف را زيد بن هاشم مىگفتند و گويد كه او از كتاب زيد اطلاعى ندارد . « 1 »
سمعانى گويد : ابو وليد صاحب كتاب اخبار مكه در كتاب خود نهايت ذوق و ابتكار را به كار برده است . « 2 » و حاج خليفه گويد كه ازرقى نخستين كسى است كه در تاريخ مكه تأليف كرده است . « 3 »
بروكلمان گويد : ازرقى كسى است كه اخبار مأثوره از تاريخ قديم مكه را گردآورده
هامش
( 1 ) - العقد الثمين ، ج 1 ، ص 9 .
( 2 ) - الانساب ، ج 1 ، ص 46 ، حيدر آباد .
( 3 ) - كشف الظنون ، ج 1 ، ص 306 .