از ابن يحيى روايت شده كه مصلاى پيامبر - ص - ميان دو خانه واقع بود ؛ خانهء معاويه و خانهء كثير بن صلت .
اما خانهء معاويه ، نزديك آن محلى بود كه رسول خدا - ص - در آنجا قربانى مىكرد .
سپس واليان مدينه در عيد اضحى در آنجا قربانى مىكردند . اما خانهء كثير در سمت قبلهء مصلّى بود و مشرف بر بطحان و در مغرب آن . پيش از آن در ملكيت وليد بن عقبه بود .
شافعى گويد كه پيامبر - ص - روز عيد بامدادان از راه بزرگ ( الطريق الاعظم ) به مصلى مىرفت و از راه ديگر كه بر منزل عمّار بن ياسر مىگذشت باز مىگرديد . و نيز ابن شبّه از يحيى روايت مىكند كه رسول خدا در عيد پياده بر خانهء سعد بن ابى وقّاص مىگذشت و در بازگشت بر خانهء ابو هريره .
راه بزرگ ( الطريق الاعظم ) راهى است كه در اطراف جنوبى و متصل به محله بنى زريق كشيده شده . اما راه بازگشت از جانب شمالى مصلّى مىگذشت . در روايات آمده است كه آن حضرت در راه بازگشت از مصلّى در روز عيد بر پايين بازار خرمافروشان گذشت تا به مسجد اعرج كه نزد بركهاى است در بازار ، رسيد . در آنجا ايستاد و رو به فجّ اسلم ايستاد و دعا كرد ، سپس بازگشت و خرمافروشان جانب شمال غربى مصلى بودند .
مصلى در حناطين بود و در آخر آن قبر مالك بن سنان بود و در نزديكى از قبر اصحاب عبا و احجار الزيت و خطّه سباع بن عرفطة غفارى بود ، اين خطه را خانهء عبد الملك بن مروان مىگفتند . ابن شبّه گويد : ابو سفيان بن حارث بن عبد المطلب در محل حجّامان خانهاى در مصلّى داشت . معاويه آن را از او خريد و بر مصلّى افزود . سپس هشام بن عبد الملك آن را داخل در خانهء خود نمود . در اين مكان بازارى برپا مىشد و خانه را خراب كردند .
در نزديكى مصلّى در سمت قبله در شرق بطحان منحنى واقع شده در غزل از آن ياد شده . در جنوب غربى مصلّى خانهء كثير بن صلت است رو به روى خانهء معاويه . و در شمال مصلّى اصحاب المحامل جاى دارند و در ميان ايشان است خانهء حكيم بن عداء و آن را خانهء ابو يسار هم مىگويند . در شمال مصلّى بازار خرمافروشان بود و در نزد آن اصحاب اقفاص كه به خانهء ابن هشام منتهى مىشد و در نزديكى اينها خانهء صبيحه دخت عبد الرحمان . « 1 »
هامش
( 1 ) - ابن سعد ، ج 5 ، ص 3 .