بدين نام خواندند . قناتى كه ابن النجار از آن ياد كرده است قناة العين است . « 1 »
چشمهء خيف از عوالى مدينه مىآمد و اطراف مسجد فتح را سيراب مىكرد . اين چشمه مدتى آبش قطع شده بود و شكاف آن آشكار است . امروز آن را شبشب گويند . در نزد جبل الفتح ، بنى حرام بن كعب بن غنم بن سلمه منزل كردهاند . ابن شبّه گويد : بنى سلمه و بنى حرام به رسول الله - ص - شكايت بردند كه سيل ميان آنها و نماز جمعه مانع مىشود و خانههايشان نزديك به نخلستانهاى آنهاست و مزارعشان در مسجد القبلتين و مسجد خربه .
پيامبر فرمود اگر به دامنهء كوه ؛ يعنى سلع نقل كنيد عيبى ندارد . آنها نيز نقل كردند . پس بنى حرام به شعب داخل شدند و سواد و عبيد به دامنهء كوه . مىگويم شعب بنى حرام معروف است به سلع و در آنجا آثار منازلشان و آثار مسجدشان برجاست . در نزديكى آن از سمت مغرب دژ خل قرار دارد .
بنا بر روايت ابن زباله و يحيى ، سيل ميان بنى حرام و مسجد پيامبر - ص - حايل شد بنى حرام نزد عمر شكايت كردند و او آنها را به شعب منتقل كرد . در آنجا قومى از مردم يمن به نام بنى ناغصه مىزيستند . عمر در اين باب با آن سخن گفت . پس بنى حرام به شعبى كه پايين مسجد فتح است فرود آمدند . آثارشان در آنجاست و نيز مسجدشان را كه در شعب است بنا نمودند . « 2 »
بنى حرام بن غنم در نزد مسجد كوچك بنى حرام فرود آمدند در قاع ، بين زمينى كه از آن جابر بن عتيك بود و زمينى كه از آن سعيد بن مالك بود . آنها ميان مقابر بنى سلمه تا مذاد جاى داشتند و در آنجا اطمى است كه به نام آن ناحيه ناميده شده است .
منازل بنى حرام در قاع ، در مغرب مساجد فتح و وادى بطحان است در نزد بنى عبيد و چشمهاى كه معاويه آن را جارى ساخته .
كهف بنى حرام در طرف راست كسى است كه از مدينه به مساجد فتح مىآيد . آنگاه كه جنگ خندق بود ، پيامبر شب را در آن غار به سر برده بامداد به سوى چشمهاى كه در نزد كهف بود روان شد و وضو گرفت .
اما قاع ، موضع مسجد بنى حرام است در غرب مساجد فتح . مجد گويد آن اطم بلويان
هامش
( 1 ) - سمهودى ، ج 2 ، ص 326 ، 327 .
( 2 ) - سمهودى ، ج 1 ، ص 144 .