آبريزگاهها
در جانب شمالى بقيع ، در شب آبريزگاههاى زنان مدينه بود ، بر حسب عادت عربها ، پيش از آن كه چنين مكانهايى را در خانهها بسازند ، در ناحيهء بئر ايوب در شمال بقيع غرقد . « 1 » در نزديكى آبريزگاههاى بقيع الخبخبه واقع بود .
عبد العزيز گويد : از زيد پرسيدم بقيع الخبخبه كجاست ؟ گفت : در سمت چپ بقيع الغرقد است . آنجا كه مسجد يحيى است . پرسيدم كه اين يحيى چه كسى است ؟ گفت : يحيى بن طلحة بن عبد الله . گفتم كه بقيع الخبخبه ، آنچنانكه شيخ مشايخ ما زين المراغى بيان كرده شناخته نيست ولى اگر كسى بيرون در بقيع هنگامى كه به طرف قبر عثمان بن عفّان برود و مشهد ابراهيم بن رسول الله - ص - را در جانب راست خود قرار دهد و در سمت چپ به راه كوفه پيش رود به باغى مىرسد كه سابقا آن را باغ فرزندان صيفى مىگفتند در آنجا چاهى است پلهدار ، معروف به بئر ايوب . راه ديگر آن از سمت قبر حمزه است در شمال باغى معروف به الرّوميّه ، باغى است معروف به رباطيه و در آنجا چاهى است . مراغى گويد كه آن را بئر ايوب گويند و مردم بدان تبرّك مىجويند . اين چاه در نزديكى خانه مخل است و اين خانه در سمت چپ بقيع الغرقد است . « 2 »
در شمال بقيع اسواف واقع شده . سمهودى گويد : ابن عبد البر گويد در آنجا صدقهء زيد بن ثابت است . در طبقات ابن سعد از خارجة بن زيد ، از پدرش زيد بن ثابت روايت شده كه عمر بن خطاب او را به جاى خود در مدينه نهاد . چون بازگشت ، نخلستانى در اسواف به او داد .
بخشهايى از اسواف در دست طوايفى از عرب است كه به توارث مالك آن شدهاند . اينان معروفاند به زيود . شايد از ذريهء زيد بن ثابت باشند . « 3 »
هامش
( 1 ) - سمهودى ، ج 2 ، ص 378 ، ج 1 ، ص 513 .
( 2 ) - سمهودى ، ج 1 ، ص 238 ، 239 .
( 3 ) - سمهودى ، ج 2 ، ص 245 و ياقوت ، ج 1 ، ص 248 .