منازل بنى حديله
در شمال بقيع ، فرزندان معاوية بن مالك بن عوف هستند . اينان بيرون آمدند و در منازلى آن سوى بقيع الغرقد ، كه به نامشان معروف است ، منزل گزيدند . ايشان بنى حديلهاند از بنى النّجار . خانههايشان تا مسجد پيامبر - ص - امتداد دارد . زبير گويد كسى كه در آخر بلاط رو به روى مسجد النبى بايستد آنچه در طرف دست راست اوست منازل بنى مغاله است و آنچه در سمت چپ اوست منازل بنى حديله .
بنى حديله را مسجدى است به نام ايشان . آن را مسجد ابىّ بن كعب هم مىگويند .
مطرى گويد : نزد چاه آبى است در شمال باروى مدينه و مسجدشان در شمال بقيع است ، در طرف چپ كسى كه از وسط تلها به عريض مىرود . در آنجا آثار قريهء بنى معاويه است . ولى آن مسجد ويران شده . چه بسا در زمان سمهودى آثار مسجد كوچكى بوده است در شمال مشهد عقيل و در پايين دست كوفه .
در مغرب مسجد ابىّ بن كعب دو اطم از آن بنى حديله است . يكى به نام مشعط كه نامش در حديث نبوى آمده است : « اگر بيمارى در جايى باشد ، در سايهء مشعط است . » در مكان آن خانهاى است كه آن را بيت ابى نبيه گويند . از آنجا راهى است كه به قبور زنان پيامبر در بقيع مىپيوندد . « 1 »
بئر حاء در محلهء بنى حديله است . بخارى از انس روايت كند كه ابو طلحه از همهء انصار توانگرتر بود و نخلستانهاى بيشتر داشت . محبوبترين املاكش بئر حاء بود . اين چاه رو به روى مسجد بود . پيامبر به آن داخل مىشد و از آب گواراى آن مىخورد . او اين چاه را به خويشاوندانش صدقه كرد ؛ از آن جمله بودند حسّان بن ثابت . معاويه آن را به صد هزار درهم خريد و در نزد آن قصرى بنا كرد كه قصر بنى حديله ناميده شد تا بمنزله دژ او باشد . آن قصر را دو در بود ؛ درى در خطهء بنى حديله و درى در جنوب شرقى نزد خانهء محمد بن طلحهء تيمى و در وسط آن چاه حاء بود . سازندهء اين بنا طفيل بن كعب بود . بعدها به ملكيت عبد الله بن مالك خزاعى درآمد . باغ او تا خانهء ابو جعفر المنصور امتداد داشت . در زمان ابن النّجار ، در وسط ، باغ كوچكى بوده كه در آن نخلهايى اندك بوده و اطراف آن را زراعت مىكردهاند . و در نزد آن
هامش
( 1 ) - سمهودى ، ج 1 ، ص 149 ، ج 2 ، ص 56 .