به دليل خانههايى كه در آنجاست به نظر مىرسد كه در قرن اول داخل در مدينه بوده است .
ابن شبه گويد كه بقيع همه غرقد بود . چون عثمان بن مظعون از دنيا رفت . پيكر او را در بقيع دفن كردند و غرقدها را بريدند . پيامبر - ص - موضعى را كه عثمان در آن دفن شده بود روحاء ناميد و آن مسافت ميان خانهء محمد بن زيد است تا زاويهء جنوبى دار عقيل . سپس رسول خدا - ص - جاى ديگر را روحا ناميد و آن مسافتى از خانهء محمد بن زيد را در بردارد تا اقصاى بقيع . « 1 » و مىگويد كه روحاء قبرستانى است كه در وسط مدينه است .
دار عقيل ، در آن مقابر بنى هاشم است و قبر فاطمه - ع - دخت رسول اكرم - ص - در آنجاست و قبر امام حسن بن على - ع - در كنار آن است . « 2 » قبر عباس بن عبد المطلب در نزد قبر فاطمه بنت اسد بن هاشم است . در ابتداى مقابر بنى هاشم ، كه در دار عقيل هستند در مقابل قبر او ، مسجدى است . سمهودى گويد : شنيدم كه مىگفتند در نقطهاى در وسط بقيع مدفون شده و قبر فاطمه - ع - از جهت قبله به طرف مشرق است ، مقابل حمام ابو قطيفه ؛ يعنى چون از در بقيع خارج شوى ، پيش از مقبرهء منسوب به عقيل و زنان پيامبر . « 3 »
رو به روى مشهد عباس در جانب غربى ، قبر اسماعيل بن جعفر الصادق - ع - است .
مقبرهء بزرگى است . در سمت قبلهاى و شرقى آن ديوار بقيع است . مطرى گويد كه اين ديوار را عبيديان از ملوك مصر ساختهاند . گويند عرصهء اين مشهد و حوالى آن از جانب شمالى تا آستان خانهء امام زين العابدين على بن الحسين - ع - بوده است . و در جانب غربى مشهد مسجد كوچك مهجورى است كه گويند عبادتگاه آن حضرت بوده است . در داخل ، در جانب غربى ميان در وسط و آخر ، سنگى است منقوش كه وقفنامه حديثه است كه در جانب غربى مشهد است . اين وقفنامه از سوى ابن ابى الهيجاء است . مسجدى كه در كنار حديقه است و به جانب مشهد است ، منسوب به امام زين العابدين - ع - است و صحن آن خانهء او بوده است . در آنجا چاهى است كه مردم از آن شفا مىجويند و گويند كه اين همان چاهى است كه پسر آن حضرت محمد الباقر - ع - كه خردسال بود در آن افتاد و زين العابدين - ع - كه نماز مىخواند نماز خود نبريد . از مطالبى كه سخن ابن شبّه را تأييد مىكند كه خانهء امام زين العابدين - ع - در آنجا
هامش
( 1 ) - تاريخ المدينه ، ص 100 .
( 2 ) - تاريخ المدينه ، ج 127 .
( 3 ) - سمهودى ، ج 2 ، ص 86 .