خانهاى بوده بر زمين مرتفعى برآورده ، نزديك به باروى مدينه ، از آن يكى از اهالى مدينه و آبى شيرين دارد . مطرى گويد : در شمال باروى مدينه است . راه از ميان آن دو مىگذرد . امروز معروف است به نوريّه . يكى از زنان نوريّه آن را خريد و بر فقرا و مساكين وقف نمود پس به دو نسبت يافت . ابن النجّار گويد : طول آن بيست ذراع بود كه يازده ذراع آن آب بود و باقى بنا و عرض آن سه ذراع بود و يك وجب . سمهودى گويد كه امروز به همان نحو باقى است . در سمت قبلهء آن مسجدى است كه بناى آن قديمى نيست . نه مطرى از آن ياد كرده است و نه ابن النجار . گويى بعد از آنها ساخته شده باشد . مجد از آن ياد كرده و گفته است بئر حاء چاهى است پرآب و آبى خوش و گوارا دارد . رو به روى آن به طرف قبله مسجدى است كوچك در وسط بستان . « 1 »
در محله بنى حديله خانههايى است ، همه از آن ربيعة بن حارث بن عبد المطلب و در آنجاست خانهء حضرميان . بسر در ميان آنها فرود مىآمد همانگونه كه خانهء انس و خانهء ابو طلحه در آنجا بود و نيز خانهاى بود از آن عبد الملك بن مروان . « 2 »
در نزديكى محله بنى حديله ، خانهء بنى عدىّ بن نجار بود ، در مغرب مسجد نبوى .
سمهودى در اين باب سكوت اختيار كرده ولى نظر ، پدر انس ، خادم رسول خدا - ص - از ايشان بود و چاه او و خانهاش در شمال مسجد نبوى نزد محلهء بنى حديله بوده است .
در محلّهء بنى عدىّ ، خانهء نابغه بود . در آن محله مسجدى بود و در نزديكى مسجد .
اطم ايشان معروف به زاهريّه بود و نيز از ايشان بود اطم عريان . در جانب غربى محله بنى حديله منازل بنى مغاله بود .
اطم بنى مغاله فارع ناميده شود و آن اطمى است رو به روى منازل طلحة بن عبيد الله و داخل در سراى يحيى بن خالد بن برمك . زين المراغى گويد كه اين اطم از آن ثابت پدر حسن بن ثابت بود و آن داخل در خانهء رو به روى باب الرحمان بود كه سراى عاتكه ناميده شود . مأخذ او در اين باب اين است كه سراى عاتكه بخشى از سراى جعفر ابن يحيى بوده . در آتيه سخن ابن زباله و يحيى را به هنگام ذكر ابواب مسجد خواهيم آورد ، كه سراى عاتكه داخل در خانهء جعفر بن يحيى است . فارع نام اطم حسّان بن ثابت است و گفتيم كه محل آن
هامش
( 1 ) - سمهودى ، ج 2 ، ص 134 ، 135 .
( 2 ) - سمهودى ، ج 2 ، ص 287 .