انصار است و نه مهاجرين . همچنين خود به صراحت تصريح مىكند كه به اخبار يهود مدينه نمىپردازد .
سمهودى از ابن زباله نقل مىكند ولى يادآور مىشود كه اخبار ابن زباله را خلاصه مىكند « 1 » يا با روايات ديگر مىآميزد و يا بخشى از آن را عمدا حذف مىنمايد . حتى در جايى اخبار او را ضعيف مىشمارد و مىگويد با توجه به روايات يحيى آنها را نقل مىكند . « 2 »
ابن زباله به شمارى از معاصرين خود متكى است ؛ چون زبير بن بكّار كه شاگرد او بوده و راوى كتابش . گر چه اين ، كتابى دربارهء عقيق تاليف كرده كه هم ياقوت و هم ابن زباله از آن نقل كردهاند ، و محتمل است كه بكرى نيز در روايت مفصل خود از عقيق به آن كتاب نظر داشته است .
مورخ دوم از مورخان قديم مدينه يحيى بن حسن بن جعفر علوى است ؛ جد امراى مدينه در زمان سمهودى . او از شاگردان مالك بوده و در سال 277 در سن شصت و سه سالگى درگذشته است . نزد اصحاب حديث موثق است . سمهودى در چهل و شش موضع در جلد اول كتاب خود از او نقل مىكند و او از ابن زباله ولى يحيى از هفتاد تن ديگر نيز روايتى نقل مىكند . نام كتاب يحيى « اخبار المدينه » است كه طاهر بن يحيى آن را روايت كرده است و همچنين نوادهاش حسن . ديگران نيز كتاب او را روايت كردهاند . به نظر مىرسد كه نسخهء طاهر بن يحيى را عدهاى از روات از جمله ابن فراس روايت كردهاند . ولى سمهودى در درجهء اول به روايت شخص طاهر اعتماد ورزيده است .
سمهودى از ابن شبّه هم روايت مىكند . ابن شبّه معاصر يحيى و اندكى پيش از او بوده است . بيشتر چيزى كه از او نقل شده مربوط است به اخبار مهاجرين يا قبايل حجازى كه در مدينه مستقر بودند و مناطق سكونتشان . آنسان كه مىتوان گفت تنها منبع در اين موضوعات است . علاوه بر اطلاعاتى كه در زمينهء اقتصادى به ما مىدهد و معلوم مىدارد كه ابن شبّه به آن اهتمام مىورزيده است . اخيرا « تاريخ المدينه » اثر ابن شبّه از روى يك نسخهء منحصر به فرد و غير كامل به چاپ رسيده است . از مطالعهء آن برمىآيد كه سمهودى در هر چه از او در باب اماكن مدينه نقل كرده نهايت امانت را به جاى آورده است .
هامش
( 1 ) - سمهودى ، ج 1 ، ص 137 - 134 .
( 2 ) - سمهودى ، ج 1 ، ص 252 .