حجاز گرد آمدند ، كه از مردم ديگر شهرها بودند و از آن ميان بيشتر دانشپژوهان به مدينه مهاجرت مىكردند ، زيرا مدينه جايى بود كه سالهاى هجرت رسول خدا - ص - در آنجا سپرى شده بود و اسلام در آنجا پا گرفته بود و مردمش از افكار و نظريات اسلامى كاملا اشباع بودند .
رجوع مردم شهرها به مدينه سبب پديد آمدن نظريهء جهانى اسلام شد . بخصوص علم فقه كه پس از قرآن در ميان علوم اسلامى مقام دوم را دارا بود . همچنين علم حديث و تحقيق در سنت رسول - ص - پس مىتوان اذعان كرد مكه علماى حجاز بخصوص علماى مكه و مدينه در حركت فكرى اسلامى ، مقامى ممتاز داشتند . چون خلافت از حجاز به جاى ديگر منتقل شد آنان خود را از نفوذ سياسى آزادتر احساس مىكردند و چون به اين گروه يا آن گروه تمايل خاص نشان نمىدادند ، مورد احترام كافّهء خلفا بودند .
الحجاز في صدر الإسلام ( حجاز در صدر اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 33
مساهمون: صالح أحمد العلي
ص٣٣