1 - مراتع را اگر قرق مىكردند براى مصلحت عموم بود .
2 - اين كار به فرمان خليفه صورت مىگرفته است .
3 - شامل بعضى از اراضى مىشد كه بعضى از آن دست انداخته بودند .
3 - براى چراگاه بود .
5 - براى همه مباح بوده و ملك خاص كسى نبوده .
6 - جايز بوده كه بعضى از مردم يا همه را از استفاده از آنها منع كنند .
7 - جنبهء قدسيت نداشته و براى اغراض دينى نبوده است .
واقدى به نقل از معمر الزهرى گويد كه عثمان مرتع نقيع را براى اسبان مسلمانها در اختيار گرفت و در هر سال پانصد اسب و هزار اشتر به آنجا مىفرستاد . « 1 »
فيد
در منابع از چراگاه فيد نيز نام برده شده . « 2 »
سمهودى گويد : فيد منزلى است در راه حاجيان عراق در فاصله يك ميل از مكه .
اسدى گويد : فيد از آن قبيله طى و از آن بنى نبهان است . در آنجا جماعاتى از قبيلهء اسد و قبيلهء همدان و ديگران زندگى مىكنند . سه چشمه در آنجاست . عين النخل را عثمان بن عفان حفر كرده و ديگرى معروف است به حاره در وسط بارو و بازار كه آن را منصور برآورده . و سومى بارده نام دارد بر سر راه و بيرون از منزل كه برآوردهء مهدى عباسى است . در فيد نيز چاههايى است ولى كم آب .
هجرى گويد : اما حماى فيد و وصف آن ، كسى را نيافتم كه آن را از اين كه چه كسى آنجا را چراگاه ساخت و در آغاز وسعت آن چقدر بوده آگاهيى داشته باشد . جز اين كه فيد چنان كه امروز هست فلاتى است ميان بنى اسد و طى و به كوه طىّ نزديكتر است . نخستين كسى كه در عهد اسلامى در آنجا چشمه حفر كرد ابو الديلم از موالى فزاره بود . چشمه او هنوز آبش جارى است و بر سر آن آب درختهاست . آنجا در اختيار او بود تا بنى عباس بر سر كار
هامش
( 1 ) - انساب ، ج 5 ، ص 38 .
( 2 ) - ياقوت ، ج 2 ، ص 343 و سمهودى ، ج 2 ، ص 221 .