به جحفه درآمدند . نام آن در آن زمان مهيمه بود ( سمهودى : سهميه ) . پس سيلى آمد و آنان را ببرد از اين رو آن مكان را جحفه گفتند . عياض گويد : جحفه را بدين نام ناميدند زيرا سيل آنجا را فراگرفت و مردمش را با خود برد . بعضى گويند : در سال 80 هجرى سيلى عظيم بنيان كنى آمد و حاجيان و اموال و متاعشان را با خود برد . چون رسول خدا - ص - به مدينه آمد اصحاب دچار بيماريهاى سخت شدند به گونهاى كه تب از پايشان درانداخت و جز اندكى را توان آمدن به مسجد و شركت در نماز نماند . پيامبر دعا كرد و گفت : بار خدايا ! مدينه را محبوب ما كن همچنانكه مكه را محبوب ما ساختى و اين بيمارى را به خم ببر و در روايت ديگر آمده كه فرمود اين تب را از مدينه به جحفه ببر . « 1 »
در ابتداى جحفه مسجد پيامبر است ، در موضعى كه آن را عزور گويند و در آخر آن ، نزد دو نشانه كه برپا كردهاند ، مسجد الائمه .
ميان جحفه و ساحل جار سه مرحله است و ميان آن و اقرن ، كه موضعى است از دريا ، شش ميل و ميان آن و مدينه شش مرحله و ميان آن و غدير خم دو ميل . سكرى گويد :
جحفه در سه مرحلهاى مكه است . ياقوت در باب اماكن ديگر گويد : از جحفه تا ساحل جار حدود سه ميل است . و از جدّه تا جحفه پنج مرحله است . و ميان ابواء و جحفه در سمت مدينه بيست و سه ميل است و غدير خم در سه ميلى جحفه است . عرّام گويد : ميان غدير خم و جحفه يك ميل است . يعقوبى گويد : جحفه در دو ميلى است .
بكرى مىگويد : ميان جحفه و دريا حدود شش ميل است و غدير خم در سه ميلى جحفه است . سمهودى گويد : جحفه در فاصله پنج مرحله و دو ثلث مرحله از مدينه است و در حدود چهار مرحله و نيمى از مكه .
جحفه ميقات اهل مصر و شام است اگر به مدينه نگذرند و اگر بر مدينه بگذرند ميقاتشان ذو الحليفه است . پيامبر - ص - فرمود ميقات مردم شام از جحفه است و ميقات مردم مدينه از ذو الحليفه و ميقات مردم نجد از قرن است . « 2 »
در توضيح آنچه گذشت ياقوت گويد : مردم مصر و فلسطين را چون از مدين بگذرند دو راه در پيش است كه از هر دو راه به مدينه مىرسند ؛ يكى از آن دو بر شعب بدا مىگذرد و آن
هامش
( 1 ) - ياقوت ، ج 4 ، ص 460 ؛ سمهودى ، ج 1 ، ص 40 .
( 2 ) - ياقوت ، ج 4 ، ص 702 ؛ بكرى ، ص 369 ؛ احسن التقاسيم ، ص 77 .