ياد كرده است . ابو زيد گويد : ودّان در يك مرحلهاى جحفه است . ميان آن و ابواء از راه حاجيان كه در غرب آن است ، شش ميل فاصله است . در آن ايام كه من ( ابو زيد ) در حجاز بودم در آنجا رئيسى بود از جعفريان . يعنى از فرزندان جعفر بن ابى طالب . ايشان را در فرع و سائره ضياع و املاك و عشيرهء بسيار است . ميان ايشان و حسينيان جنگ و خونريزيهاست . تا زمانى كه طايفهاى از يمن معروف به بنى حرب بر ضياع و املاك ايشان غلبه يافت زيرا آنان در اثر جنگها ناتوان شده بودند . اسدى گويد : ودّان حدود هشت ميل بر كنار از راه است . كسى كه بخواهد در ابواء فرود نيايد در آنجا فرود خواهد آمد . هر كه را آهنگ ودّان باشد از سقيا به آنجا رود . در آنجا چشمههايى است جوشان . بر آن چشمهها هفت آبشخور هست و يك بركهء قديمى ، چون مسافر از آنجا كوچ كند به ثنيّه هرشى رسد . ميان آن و ودّان پنج ميل است .
نشانهها و ميلهايى به امر متوكل برنهادهاند . من مىگويم هر دو اين راهها در سمت چپ راه امروزى مردم است و در پايين ودّان . راهى است خشك و بىآب و مسافران بايد از رابغ آب بردارند . « 1 »
نزديك به ودّان مرتج است و گويند كه مرتج در صدر نجلاء ، واديى است از آن حسن بن على بن ابى طالب - ع - . « 2 »
منات بت معروف در ودّان بود .
و نيز در آنجاست روضة الاجاول . ابن سكّيت گويد : اجاول سنگلاخهايى است در سمت رمل در طرف راست و شمالى كلفى .
بزواء بلدهاى است سفيد . از ساحل مرتفع ميان جار و ودّان .
مرّود مكانى است ميان جحفه و ودّان از ديار بنى ضمره از كنانه و رابغ در آنجاست . « 3 »
هامش
( 1 ) - سمهودى ، ج 2 ، ص 172 .
( 2 ) - ياقوت ، ج 4 ، ص 654 و نيز بنگريد به ، ج 1 ، ص 236 .
( 3 ) - ياقوت ، ج 4 ، ص 505 .