است . در ذو الحليفه چاهى است كه مردم آن را بئر على مىخوانند و به على بن ابى طالب - ع - نسبتش مىدهند . « 1 » مسجد ذو الحليفه در كنار وادى عقيق است .
در باب فاصلهء آن از مدينه چند قول است . بعضى گويند شش ميل و بعضى گويند هفت ميل . سمهودى اختلاف اقوال را در اين باب آورده است . صاحب « المناسك » گويد :
فاصله ميان مدينه و ذو الحليفه پنج ميل و نصف ميل است . احمد و طبرانى و بزاز گويند كه دورى آن از مدينه دو فرسخ است ؛ يعنى شش ميل . اسنوى و ابن حزم گويند يك فرسخ ؛ يعنى سه ميل .
ابو عبد الله الاسدى گويد : شجره جايى كه مردم مدينه در آنجا محرم مىشوند ، پنج ميل و نصف ميل از مدينه دور است . از آنجا رسول خدا - ص - محرم شد . اول ذو الحليفه نصف ميل پيش از آن بود . سمهودى گويد : من مساحت كردم ، از درگاه مسجد پيامبر معروف به باب السلام تا درگاه مسجد شجره در ذو الحليفه هزار و نهصد و هفتاد و سه ذراع و نصف ذراع بود به ذراع دست و اين پنج ميل و دو ثلث ميل مىشود . صد ذراع كمتر ، مسجد در ابتداى ذو الحليفه بود و اول ذو الحليفه نصف ميل پيش از آن است . « 2 »
بيداء
رو به روى ذو الحليفه بيداء است . بيداء زمين مسطحى است كه از آنجا مدينه را توان ديد . و آن بالاى دو نشانهء حليفه است ؛ هنگامى كه از وادى به طرف بالا روى . در آغاز آن چاهى است . مطرى در ضمن تحقيق خود گفته است كه بيداء آنجاست كه چون حاجيان از ذو الحليفه به راه افتند و به طرف مغرب فرا روند به آنجا مىرسند . و مدينه از بيداء پيداست . « 3 »
سمهودى گويد : بيداء در پايان ذو الحليفه است در آنجا دو نشانه است كه مرز آن دو را مشخص مىكند . از اين رو اسدى در شماره كردن نشانههاى ميان راه مىگويد كه در آنجا كه از مدينه بيرون آيند دو نشانه است و در مدخل ذو الحليفه دو نشانه و در آنجا كه از ذو الحليفه بيرون آيند دو نشانه . و در جاى ديگر گويد كه بيداء بالاتر از دو نشانهء ذو الحليفه است ، هنگامى
هامش
( 1 ) - سمهودى ، ج 2 ، ص 294 .
( 2 ) - بكرى ، ص 464 .
( 3 ) - سمهودى ، ص 294 ، ص 268 .