و سكر و برنى و حلى . بهترين انواع خرما برنى و شلبى و بردى و خضروى و جعفرى و جاوى و لبانه و لبانه را قصب گويند .
و گويند كه خرما دوازده نوع است برترين آنها برنى است . مردم مدينه بيشتر از آن گونه غرس كنند .
اين نوع خرما اگر در جاى ديگر غرس شود - جز مدينه - محصول آن نيكو نگردد .
برنى را براى تبرك از مدينه به ديگر جايها برند . در زمان ارزانى يك مدّ از آن به هشت كبار ارزد و در گرانى به بيست و بيشتر . با اين همه فراوان و ارزان است . خرماى برنى به هنگام رطب چون انگشتان حنا بستهء دوشيزگان گلگون و لذيذ است .
سمهودى گويد : بردى از برنى گرانتر است ؛ زيرا كمتر يافته شود . شايد همهء آنچه در مدينه هست به پنجاه نخل نرسد . رنگ آن زرد و سرخ است و كمى به تيرگى زند . آن را به روم و ديگر جايها برند در دبهها . خرما فروشان شقرى و طبرجلى و عريس را در شكل و شيرينى بدان تشبيه كنند . بربرى و حادى به هم نزديكاند و حلى و جعفرى در آن هنگام كه نارسيدهاند ، سرخ باشند و چون رسيدند رنگ زيتونى گيرند . « 1 »
ابن منظور گويد : بردى از بهترين انواع خرماست ، به برنى شبيه است . گويند : بردى گونهاى از خرماى حجاز است ، بسيار نيكو . و در حديث آمده است كه پيامبر فرمود : « اگر مىخواهيد صدقه دهيد خرماى بردى صدقه دهيد . » « 2 »
اما خرماهاى مدينه ، فقها از جعرور و مصران و فاره و حبيق نام بردهاند . همچنين از برنى و عجوه و صيحانى و بردى . ابو زيد العشيره گويد ، دژ كوچكى است ميان ينبع و ذو المروه كه خرمايش بر خرماى ديگر جايهاى حجاز برترى دارد ، مگر صيحانى كه خرماى خيبر است .
و بردى و عجوه در مدينه است .
سمهودى گويد : عجوه هميشه در مدينه مشهور بوده . طرز تربيتش را پسران از پدران مىآموزند و خرد و كلان آن را مىشناسند . داودى گويد : امروزه كه آن را با ديگر خرماها مقايسه مىكنيم نوع متوسطى است . وقتى مىگويند از بهترين خرماى مدينه است ؛ يعنى از نوع بد و مردود نيست . ابن اثير گويد : عجوه نوعى از خرماى مدينه است . از صحيانى بزرگتر
هامش
( 1 ) - الجواهر الثمينه ، ص 111 .
( 2 ) - لسان العرب ، ج 4 ، ص 54 .