است . امروز در آنجا بركهاى است پر از آب از آن حاجيان . معروف به بركهء طار . شايد آن را جديدا ساخته باشند و برايش موقوفاتى قرار دادهاند . سجسجع چاه روحاء است . چاه ذات العلم نيز به چاه روحاء معروف است . چاه مذكور بعد از رشاء است . « 1 » گويى كس به عمق آن نتواند رسيد .
اسدى گويد : در روحاء چاههاى بسيار است . يكى از آنها چاه مروان است . در نزد آن بركهاى است از رشيد و چاهى از آن عثمان بن عفّان است و بر سر آن دولابى است كه بدان از چاه آب كشند . و آب بدان بركه ريزند . و نيز چاهى معروف به چاه عمر بن عبد العزيز در وسط بازار و چاهى معروف به چاه واثق كه ارتفاع آبش شش ذراع است . « 2 »
در ملل چاههاى بسيارى است چون : چاه عثمان ، چاه مروان ، چاه مهدى ، چاه مخلوع ( مراد امين بن هارون الرشيد است ) ، چاه واثق ، چاه سدره ، و در سه ميلى قريه بر سر چشمهاى شبيه به حوض ده ناقوره كار گذاشتهاند كه از آن آب مىكشند . معروف است به بركهء ابن هشام . « 3 »
چاه حواتكه ، در زقب الشطآن ، در ميانهء راه چشمهء بنى هاشم كه در ملل است و چشمهء اظم . « 4 »
سقيا ، سهيلى گويد سقيا نام چند چاه است و نام چند بركه . مىپرسند كه چرا آنها را سقيا گويند ؟ گوييم بدان سبب كه مردم از آنها آب شيرين نوشند در هفت ميلى سقيا چاه طلوب است و در نزديكى آن لحياجمل . « 5 »
اما مريسيع چاهى است از آن بنى المصطلق ، در آنجا فرود مىآيند . بكرى آن را آب بنى المصطلق نوشته . « 6 »
عبد الله بن مطيع را چاهى است ميان سقيا و ابواء . « 7 »
هامش
( 1 ) - رحلهء ابن جبير ، ص 188 .
( 2 ) - سمهودى ، ج 2 ، ص 314 .
( 3 ) - بكرى ، ص 1256 .
( 4 ) - بكرى ، ص 113 .
( 5 ) - سمهودى ، ج 2 ، ص 322 .
( 6 ) - بكرى ، ص 1220 .
( 7 ) - ابن سعد ، ج 5 ، ص 127 .