ملحقات
احمد بن ابى يعقوب صاحب كتاب « المسالك و الممالك » حكايت كرده است كه در بصره هفت هزار مسجد بود . « 1 »
نهر اهواز : كتبى در كتاب مناهج الفكر « 2 » گفته است ، ابن ابى يعقوب ذكر كرده است كه آب آن ( يعنى رودخانهء اهواز ) از دو رودخانه مىآيد ، كه يكى از آن دو از اصفهان برميخيزد و همچنان جارى است تا برشاذروان « 3 » شوشتر و عسكر مكرم و جندى شاپور بگذرد و جندى شاپور را روى آن پلى است كه در ازاى آن پانصد و شصت و سه گام است و مسرقان « 4 » ناميده مىشود . و ديگرى از همدان بر مىخيزد و تا شوش جريان دارد و هندوان ناميده مىشود ، سپس هر دو تا مناذر كبرى جارى مىشوند و آنجا يكى از آن دو به ديگرى مىريزد و يك رودخانه تشكيل مىدهند كه دجيل اهواز ناميده مىشود ، سپس تا اهواز جريان دارد و آنگاه همچنان مىرود و در محل حصن مهدى بدرياى فارس مىريزد ، آب آن در تابستان از جريان مىايستد و محل جريانش راهى مىشود كه كاروانها از آن عبور مىكنند [ و براى اهل اين ناحيه زبانى است مخصوص بخودشان شبيه رطانت « 5 » جز اينكه بيشتر به زبان پارسى سخن گويند ] .
هامش
( 1 ) ر . ك . خريدة العجائب ص 47 .
( 2 ) شيخ جمال الدين محمد بن ابراهيم و طواط ( كتبى ) اوراق متوفاى سال 718 در كتاب خود « مناهج الفكر و مباهج العبر » .
( 3 ) در خوزستان رودخانههاى بسيارى است كه از همه بزرگتر رودخانهء شوشتر است و شاپور پادشاه ( ايران ) در دروازهء شوشتر شاذروانى كه طول آن در حدود يك ميل است بر آن بنا كرد تا آب آن وارد شهر شد ( مراصد الاطلاع ) .
( 4 ) مسرقان : بضم ميم و سين بىنقطه و قاف .
( 5 ) عجمى و نامفهوم سخن گفتن .