اديب و راويه . زبيدى او را در زمرهء نحويان مصر مىآورد . از ابو عثمان مازنى و ابو حاتم سجستانى و عبد الرحمن اخى اصمعى و نصر بن على جهضمى علم آموخت . او از مشايخ علم و شعر بود . اخبارى بود . به بغداد آمد و در طبريه يا در دمشق به سال 303 يا 304 وفات كرد . او را فرزندى بود به نام مهلهل بن يموت . او نيز شاعرى توانا بود . .
1257 - يوسف بن ابى بكر بن محمد [ 1 ]
ابو يعقوب سكّاكى . وى از خوارزم بود . در عربيت و معانى و بيان و ادب و عروض و شعر علّامه و امام بود . در علم كلام و فقه نيز سر آمد بود و در علوم مختلف ذو فنون . يكى از افاضل زمان بود . و جويندگان دانش از اطراف به سوى او مىآمدند . در سال 554 متولد شد . مفتاح العلوم را در دوازده علم تصنيف كرد . او را كتابهاى ديگر نيز هست . سكاكى هنوز در قيد حيات است و در خوارزم مىزيد . .
1258 - يوسف بن حجّاج بن يوسف [ 2 ]
به ابن صيقل مشهور بود . زادگاه و جايگاه پرورش او كوفه بود . او را لقوه لقب داده بودند .
دوست ابو نواس بود . از او فرا گرفت و شعرش را روايت مىنمود . خود كاتب و شاعرى ظريف بود . در وصف امردان شعر مىسرود . در ايام خلافت مأمون در گذشت . از اوست : [ 3 ]
ابعد المواثيق لى * و بعد السؤال الحفى
و بعد اليمين التى * حلفت على المصحف
تركت الهوى بيننا * كضوء سراج طفى
هامش
[ 1 ] الجواهر المضيئة 2 : 245 ، بغية الوعاة 2 : 364 ، الشذرات 5 : 122 ، الفوائد البهية : 231 . در خوارزم وفات يافت به سال 626 او به كتاب خود مفتاح العلوم در بلاغت شناخته است .
[ 2 ] الاغانى : 23 : 88 ، معجم الشعراء : 503 ، 504 .
[ 3 ] حاصل معنى : آيا بعد از آن پيمانها و بعد از آن همه خواهشها و بعد از آن سوگندها كه به قرآن خوردى ، عشقى را كه در ميان ما بود ترك گفتى ، چون چراغى كه به خاموشى گرايد ، كاش اگر به وعدهء خود وفا نمىكردى سوگند هم نمىخوردى .