افاضل اهل ادب بود و شعرى شيرين و دلپذير داشت . .
1206 - هبة الله بن حسين [ 1 ]
ابو بكر بن علّاف شيرازى . در زمان خود در انواع علوم سر آمد بود . نحوى و شاعر و فاضل و فرزانه بود . به خراسان و ما وراء النهر وارد شد و از حمّاد بن مدرك و غير او سماع حديث كرد و حافظ ابو عبد الله بن حاكم از او سماع نمود و ذكر او در تاريخ نيشابور آورده است و او را ثنا گفته . در شيراز ، در رمضان سال 377 ، در سن نودسالگى در گذشت . ولى مويش سفيد نشده بود . چنان كه گويد : [ 2 ]
الام و فيم يظلمنى شبابى * و يلبس لمّتى حلك الغراب
و آمل شعرة بيضاء تبدو * بدوّ البدر فى خلل السّحاب
.
1207 - هبة الله بن حسين بن احمد بغدادى [ 3 ]
معروف به بديع اسطرلابى . اديب و فاضل و شاعر و فرزانه و حكيم بود . از طب و رياضى و هيئت و نجوم و رصد و زيج آگاهى داشت . در به كار بردن آلات فلكى ، به ويژه اسطرلاب ، حاذق بود و ازاينرو ، به اسطرلابى شهرت يافت و از اين كار مالى فراوان گردآورد . در صناعت خود جانشينى نداشت .
او براى اثبات صحت به كار بردن آلات ، دلايل هندسى مىآورد و از قوانين هندسهء اقليدسى بهره مىگرفت و چيزهايى اختراع كرده بود كه پيشينيان از آنها غفلت كرده بودند . در كرهء ذات الكرسى افزود و نقصى را كه سالها با آن همراه بود كامل نمود .
همچنين به تكميل كار خجندى پرداخت . و نيز در عمل اسطرلاب و پرگار و مسطرهها و
هامش
[ 1 ] انباه الرواة 3 : 358 ، بغية الوعاة 2 : 323 .
[ 2 ] حاصل معنى : تا كى و به چه سبب جوانيم به من ستم مىكند و بر سرم پوششى به سياهى پر زاغ مىپوشد .
آرزو دارم كه يك موى سفيد بر سرم پيدا شود چونان ماه تمام در ميان ابرها .
[ 3 ] اخبار الحكماء : 222 ، الخريدة ( قسم العراق ) 3 / 2 : 137 ، ابن خلكان 6 : 50 ، مرآة الجنان 3 : 261 ، مرآة الزمان :
184 ، ابن أصيبعة 1 : 280 ، النجوم الزاهرة 5 : 275 ، ابن العبرى : 363 ، سير الذهبى 20 : 52 ، المستفاد من ذيل تاريخ بغداد : 245 ، الشذرات 4 : 103 .